2 E diel, 10 mars 2013 POLITIKE Rama: Shkodra me mua Kryeministër s'do t'i ngjajë posterit të PD PS prezantoi përpara qytetarëve shkodranë programin e saj për “Rilindjen Shqiptare”. Kreu Edi Rama, premtoi se Shkodra do jetë si një foto e Marubit, jo si një poster i PD. “Si kryeministër i ardhshëm e si kryetari i partisë që do dalë fi tuese në zgjedhjet e qershorit ju premtoj se pavarësisht se s'do dal si deputet i Shkodrës, Shkodra do ti ngjaje një fotografi e të Marubit, jo një posteri të PD”, tha Rama. Dhe ironizuar thirrjen e PD përpara, pyet: Përpara ku? “Përpara ku të pasurit të paguajnë edhe më pak taksa, ndërsa njerëzit e thjeshtë edhe më shumë; përpara për të lënë pas fshatin e braktisur përpara drejt thirrjeve nacionaliste që na largojnë nga Europa; përpara drejt dyerve të spitaleve ku njeriu nuk shtrohet dot në spital se s'ka lekë e kur ka spitalet s'kanë ilaçe; përpara drejt një Shqipërie që lëngon në plehra e importon të tjera nga jashtë”, pyet Rama. Për të cilin më 23 qershor shqiptarët në zgjedhje mes punësimit e rritjes së papunësisë. “Shqiptarët duhet ta kuptojnë se një pushtet që të vjedh votën, të vjedh edhe shpirtin. Çdo shqiptar duhet të votojë dhe të mos lërë që në vend të tij të votojnë të tjerët”, tha ai. Tahiri foli për sigurinë, Kodheli për ekonominë dhe Xhaçka për barazinë e gruas. Rivaliteti pas votimit, dhe në facebook. Deputeti falenderon gjithë votuesit Sondazhi, Gjoni: Pse mora më shumë vota se Edi Rama Braçe: Përgëzoj Gjonin, Edin e Fidelin për votat e shumta Lajmi Deputetët se PS komentuan rezultatet e sondazhit të organizuar nga shqiptarja.com, ku në krye u rendit deputeti Ilir Gjoni, gati 50 vota më shumë se kreu i PS Rama. Gjoni vlerëson Ramën si lider modern të padis- kutueshëm. Braçe vlerëson Gjonin, Ramën dhe Yllin. TIRANE JAKIN MARENA ndershëm duhet të votojnë PS dhe kandidatët e saj, pasi kjo forcë politike është e aftë të bëjë shtet dhe t'u dalë për zot sh- qiptarëve dhe trojeve shqiptare. Por debatet kanë vijuar dhe në faqet personale të deputetëve të tjerë të PS në facebook, me të cilat kanë përcjellë sondazhin e shqiptarja.com i cili tronditi jo vetëm PS por dhe shoqërinë shqiptare, pasi për herë të parë hidheshin për votim të lirë për qytetarët të gjithë ata që mendo- het se mund të kandidojnë për dy partitë e mëdha në zgjedhjet parlamentare të 23 qershorit, duke dhënë në këtë mënyrë dhe tendencën e votës së elek- toratit, por dhe orientimin për krerët e partive për emrat më të pëlqyer si kandidatë nga komu- niteti. Ndërkohë që në PS vijon gjendja e tensionit për shkak të listave për kandidatë. Kreu i PS Rama, duke publikuar emra të caktuar si kandidatë për deputetë, kryesisht prurje të reja por e anëtarë kryesie, siç është rasti i Pezës, Celibashit, Muçmatës e Lindita Nikollës si prurje të reja për kandidim për deputet, por dhe vendos- jen e Kodhelit në krye të listës në Lezhë, si dhe mundësia e moslëvizjes së anëtarëve të kryesisë në të gjitha qarqet që kryesojnë listat, po ten- ton të evitojë përplasjet dhe përçarjet. Deputeti socialist Ilir Gjoni ka falenderuar përmes profi lit të tij në rrjetin social Facebook të gjithë ata që dhanë mbështetjen e pa- kursyer për të gjatë gjithë kohës dhe sidomos në votimin e sondazhit online të Shqiptarja. com. Rezultati për të sipas tij ishte befasues, por njëherësh tregoi dhe superioritetin moral të krytetarit të PS Edi Rama që lejoi rrjedhën normale të votimit pa e cënuar aspak, duke lëvizur në këtë mënyrë në formatin e një lideri të padiskutueshëm. Por që nuk ka kaluar pa komentin dhe të nënkryetarit të grupit parla- mentar të PS Erjon Braçe, që vlerëson përpos Gjonit dhe kreun e PS Rama e depute- tin Ylli. “Të nderuar miq e dashamirës! Ju përshëndes dhe ju falenderoj dhe një herë për mbështetjen e pakursy- er që më keni dhënë gjatë gjithë kësaj kohe e sidomos në votimin e sondazhit të or- ganizuar nga shqiptarja.com. Deshiroj të bëj një koment të shkurtër lidhur me rezultatin që ishte befasues dhe për mua. Se pari do ishte naive e absurde të diskutohej(siç bëjnë disa me dashakeqësi) për superioritetin e votave qe më janë dhënë perkundrejt kolegëve të mi”, shkruan de- puteti Gjoni në Facebook, vetëm disa orë pas mbylljes së sondazhit. Duke dhënë njëherësh vlerësime maksi- male për kreun e PS, por dhe shigjetuar elementë brenda partisë ku militon. “Për mua ky sondazh tregoi pa diskutim superioritetin moral të kry- etarit të PS që, ndryshe nga ndonjë “udhëheqës” axhami që u jepte porosi strukturave në varësi për ta votuar,(gjë të cilën Rama mund ta bënte pa mundim) e lejoi rrjedhën e votimit të pacënuar duke treguar që është një lider mod- ern i padiskutueshëm. Kjo veçse e lartëson figurën e tij dhe zhvlerëson njëkohësisht liderucat që reputacionin e tyre e mbështesin vetëm në fi ktivitet dhe krekosje kokoroshe”, tha Gjoni. Në sondazhin pesëditor të shqiptarja.com, i vendosur në qarkun e Tiranës Gjoni mori 2665 vota, ndërsa në vend të dytë kreu i PS, Edi Rama me 2619 vota, në vend të tretë deputeti i Beratit Fidel Ylli me 2569 vota dhe në vend të katërt numri dy i grupit të PS, deputeti i qarkut të Beratit Erjon Braçe me 2255 vota. Në profilin e tij poshtë statusit të vendosur në facebook deputeti socialist ka marrë komentet e shumë miqve, mes të cilëve dhe të de- putetit Erjon Braçe dhe Arben Isaraj. “Urime Ilir. Edi, ti dhe Fideli e meritoni, jeni më të mirët! Jam krenar që votova dhe do të votoj për ty”, shkruan Braçe në komentin e tij për sta- tusin e Ilir Gjonit. Ndërsa de- puteti i qarkut të Vlorës Arben Isaraj shkruan: “Hahahaha... o Er-ë e Jonit, o Erë e Jugut, si shumë shqiptar më duket ky emri Iilir..”. Ndërksa komenta- torët tjerë shkruajnë se Gjoni e meriton votën, dhe të gjithë socialistët por dhe shqiptarët e Meta në Durrës: “Konsensus për 3 ligjet. Zgjedhjet jo të egra, por vetëm demokratike” LSI në prag të zgjedhjeve të 23 qershorit organizoi dje një takim elektoral më mbështetës e simpatizantë të kësaj partie në Durrës. Kreu i LSI Ilir Meta i bëri apel forcave politike që të gjejnë konsensusin e duhur me qëllim votimin e 2 ligjeve dhe rreg- ullores së parlamentit, me qëllim marrjen e statusit kandidat për BE. Ai u shpreh se për LSI, standardet e zgjedhjeve janë të rëndë- sishme për vendin. Kreu i LSI-së vlerësoi se zgjedhjet e qershorit nuk kanë pse të jenë të egra, ashtu sikurse edhe përfl itet madje edhe nga diplomatë të huaj të akredituar në vendin tonë, pasi sipas tij cdo qytetar ka të drejtë dhe duhet të votojë i lirë për alterna- tivën që dëshiron. Meta u shpreh se për LSI, standardet e zgjedhjeve janë të rëndësishme për vendin. Kreu i LSI vlerësoi se zgjedhjet e qershorit nuk kanë pse të jenë të egra, ashtu sikurse dhe përfl itet madje nga diplomatë të huaj të akredituar në vendin tonë, pasi sipas tij çdo qytetar ka të drejtë dhe duhet të votojë i lirë për alternativën që dëshiron. Meta nënvizoi rëndësinë e të rinjve të LRI, duke theksuar se ato janë prioriteti më i madh i partisë pasi ka të bëjë me perspektivën e qëndrueshme të vendit. DURRES ■ Si ka qënë reagimi i deputetëve socialistë dhe qytetarëve për sondazhin online të shqiptarja.com? Pjesmarrja e jashtëzakonshme në votimin e këtij sondazhi nga mbështetësit e kandidatëve për deputetë të vendosur në lista sipas qarqeve ka qënë dhe përgjigjia më e mirë e interesit të qytetarëve dhe mbështetësve të këtyre emrave. Për PS kishte një votim të jashtëzakonshëm, ndërsa për emrat e PD, votimi vijoi me hapa të mëdha vetëm ditën e fundit. ■ Çfarë u realizua në këtë votim online? Ajo që është realizuar në këtë votim ka qënë vlerësimi i tendencës së votës për zgjedhjet e 23 qershorit, dhe ajo që është më kryesorja ndoshta për të orientuar liderët politikë në lidhje me përzgjedhjen e kandidatëve për deputetë që kanë mbështetje në elektorat. ■ Po debatet...? Ka pasur debate mes kandidatëve për deputetë në rrjetet sociale facebook dhe Twitter, por në shumicë kanë vlerësuar rivalitetin e fortë dhe në fund kanë përgëzuar njëri tjetrin. Kishte dhe nga ata që donin të ishin në listat e votimit e këtë e kanë shprehur. Faksimile e profi lit të deputetit Ilir Gjoni në “Facebook”
SUPLEMENT JAVOR I RILINDASI SH.com 15 www.shqiptarja.comE diel, 10 mars 2013 ARKIVA vendosur në Kuvendin françeskan i dërmuar nga udhëtimi i gjatë gati 3-javor me këmbë nëpër viset e bregdetit, ku kishte kaluar një kalvar të vërtetë derisa kishte mbërritur në kuvend. Ky françeskan në dokumente përmen- det edhe një herë në vitin 1385. Kurse në vitin 1350 përmendet át Dhimitri nga Shkodra që kishte ikur në Dubrovnik në vitin 1347. Pastaj përmendet edhe Nderu nga Shkodra në vitin 1362 dhe át Minori tjetër nga Durrësi në vitin 1356 që nuk kishte asgjë të përbashkët me át Minorin që cekëm më lart, i cili kishte arritur të emërohej provincial në vitet 1377-1395 dhe në këtë kohë ishte edhe mësues i teologjisë në Gjimnazin e Dubrovnikut. Në vijim gjejmë të dhëna për át Gjergjin nga Tivari i cili para se të arratisej në Dubrovnik në vitin 1382, kishte qenë për pelegrinazh në Tokën e Shenjtë. Informacione fragmentare gjejmë edhe për françeskanin át Pali nga Durrësi në vitin 1372, i cili këtë vit ishte emëruar si bashkëprior në Kuvendin Françeskan. Në vitin 1385 gjejmë informacione për át Mhillin nga Durrësi i cili ishte vendosur në Dubrovnik në vitin 1383. Në vitin 1385, burimet fl asin edhe për át Shtejfnin nga Shkodra që ishte arratisur në vitin 1382 dhe në vitin 1385 e gjejmë si mësues teologjie dhe fi lozofi e po në Gjimnazin e Dubrovnikut. Në vitin 1387 në burime arkivore gjejmë fare pak të dhëna për át Sergjin nga Durrësi. Një prior tjetër i Kuvendit Françeskan në Dubrovnik është edhe át Leka nga Durrësi në vitin 1382, i cili ishte arratisur nga kuvendi i tij në Shqipëri në vitin 1378. At Margariti nga Drishti që ishte larguar nga kuvendi i tij në vitin 1401, ndeshet në Dubrovnik në vitin 1406. Me mjaft interes është edhe jeta e françeskanit tjetër durrësak, át Nikollës, i cili e zëvendëson në pozitën e priorit atë Lekën, bashkëkombasin e tij. Në Dubrovnik atë Nikolla kishte mbërritur në vitin 1396 pas konfl ikitit me familjen fi snike shqiptare të Topiajve dhe në vitet 1432, 1437 dhe 1445 e gjejmë si provincial në Kuvendin Françes- kan “Male Braće.” Këtij françeskani, Senati Dubrovnikas në vitin 1432 i kërkon të kthejë disa dorëshkrime me vlerë që i kishte hua- zuar për studim me rastin e ikjes së tij për në Padova të Italisë, ku po mbronte doktoratën. Jo më pak interesant është edhe françeskani át Ndreu nga Durrësi, i cili kishte ikur nga qyteti i tij në vitin 1429. Në vitin 1438 e gje- jmë si provincial në Kuvendin Françeskan “Male Braće” dhe inkuizitor të Urdhërit, pasiqë më parë kishte mbrojtur gradën shkencore doktor nga Shkrimi i Shenjtë. Më vonë, ky françeskan shqiptar emërohet edhe ipeshkëv i Senjit (1443-1456). Numri më i madh i klerikëve të urdhërave dhe niveleve (rangjeve) të ndryshme që streho- hej në Dubrovnik, pa dyshim ishte nga qytetet bregdetare dhe hinterlandi shqiptar. Si rast i veçantë në dokumenta arkivore përmendet Durrësi i cili për shkak të specifi kave të tij fe- tare ishte një nga qendrat më të rëndësishme të ndeshjeve të kulturave dhe religjioneve zhvillimeve politike, ekonomike, ushtarake, sociale, tregtare, etj, për faktin se pjesa dër- rmuese e popullsisë u takonte dy kishave: asaj të Perëndimit ose Lindjes ku edhe shërbimet fetare ishin bilinguale. Durrësi ishte vatër e përherhsme konfl iktesh fetare qofshin ato nga mbështetësit e Perëndimit apo të Lindjes. Edhe pse vatër konfl iktesh, Durrësi dhe hinterlandi i tij si p.sh. Drishti, Danja, Sapa, Lezha dhe Shkodra, asnjëherë nuk kemi ndeshur në burime dokumentare një fanatizëm të skajshëm fetar që të shkak- tonte konfl ikte të hapura të armatosura, por gjithçka mbetej në tentativë ose kërcënim për jetën, që ishte e mjaftueshme për klerikët për t'u arratisur, pa dallim hierarkie kishtare që nga kryeipeshkvi deri te famullitari, në vende më të sigurta për jeten e tyre. Me këtë dëshirojmë të vëmë në pah, faktorin tjetër që theksuam në fi llim, atë të kërcënimeve të ndërsjella të klerikëve të kishës Përendimore apo Lindore. Në rastin tonë, kjo ndodhte më shumë me klerikët e kishës Perendimore, të cilët përveçse në Dubrovnik, gjenin strehim edhe në qytete të tjera të bregdetit Adriatik si në Split, Senj, Shibenik apo Zarë, por edhe në hinterland që nga Zagreni e deri në Budë ose Pest të Hungarisë, duke mos përjashtuar edhe qytetet italiane dhe disa të tjera të Europës, ku e vetmja rrugë e shpëtimit të jetës së tyre mbetej arratisja. Burimet arkivore për shumicën dërrmuese të klerikëve shqiptarë të arratisur nga Durrësi, ruajnë të dhëna dhe informacione me vlera të veçanta, pasi në to pasqyrohen momente shumë interesante jo vetëm për jetën e tyre, por edhe për kushtet e përgjithshme jetësore, përditshmërinë dhe rrethanat ekzistuese të kësaj treve në përgjithësi dhe Durrësit në veçanti. Nuk është befasi, që numri më i madh i priftërinjve shqiptarë të arratisur nga Durrësi gjejnë strehim në Kuvendin Domenikan të Dubrovnikut, siç do vëre- het në vijim. Në Durrës, kuvendi i njohur i Shën Dominikut ekzistonte që në vitin 1278, ndërsa urdhëri ishte vendosur disa vite më herët. Një personalitet shumë i nderuar kishtar nga qyteti i Durrësit dhe që u arratis nga ky qytet është prifti nga dera e njohur fi snike e Topiajve, Domeniku, i cili kishte arritur deri në shkallën e lartë të hierarkisë kishtare, në atë kryeipeshkvit. Megjithatë për të do të flasim në një shkrim tjetër, duke qenë se intrigat dhe arritjet e tij janë të jashtëzakonshme.Ar- ratisje të priftërinjve shqiptarë nga qyteti i Durrësit në Dubronvik (Raguzë) mund të dëshmohen në mënyrë të dokumentuar që nga mesi i shekullit XIII, përkatësisht në dokumente që ruhen në Arkivin e Du- brovnikut ndeshim priftërinj shqiptarë të cilët ushtrojnë funksione dhe detyra të ndryshme me përgjegjësi në lartë në hierakinë kishtare sipas përgatitjes së tyre profesionale por edhe respektit që ata gëzonin nga vendi që ishin ar- ratisur, në këtë rast Shqipëria. Ne do ndjekim hap pas hapi kësaj radhe dhe në mënyrë të hollësishme, arratisjet e klerikëve shqiptarë nga qyteti i Durrësit, me një fokus të veçantë në Urdhërin e Domenikanëve, të cilët ishin shumë të nderuar në këtë qytet, por edhe më gjërë.Pas vendosjes në “atdheun e dytë” në Raguzë, klerikët shqiptarë arrijnë funksione të larta në hierarkinë kishtare të urdhërit të domenikanëve. Në radhën e priorve të Kuvendit Domenikan të Dubrovnikut ndeshim një klerik të lartë shqiptar nga Durrësi, át Palin i cili tregoi përkushtim dhe nderim të veçantë për urdhërin e predikatorëve, ndërsa në anën tjetër ishte shumë i respektuar dhe nderuar te dubrovnikasit si tek ata të shtresës së lartë fi snike qytetare, por edhe te qytetarët e thjeshtë. I arratisur nga qyteti i lindjes për shkak të një konfl ikti për çështje pronash me një familje sllave, Mrkoviq, që jetonin në Durrës, ai “arra- tiset” natën e 13 prillit të vitit 1372 me një galerë, përmes detit Adriatik për në Dubrovnik. Meqenëse gjatë shërbimit në kuvendin e domeniknëve në Durrës, kishte mbajtur lidhje të ngushta me kuvendin e domeni- kanëve të Dubrovnikut, për shkak të cilësive të veçanta dhe përgatitjes profesionale, me 16 tetor 1373 emërohet prior i Kuvendit domenikan të Du- brovnikut.Historia e Ndreu nga Durrësi duket e ngjashme me atë të Palit. Ai jeton në Dubrovnik që nga viti 1369 dhe ishte prior i Kuvendit të Domenikanëve për një kohë të shkurtër, rreth një vit (nga 8 janari i vitit 1376 deri më 10 janar 1377). Edhe ky ishte arratisur nga Durrësi për shkak të presioneve nga “papasit” ortodoksë që në vitin 1369, duke lënë atje gjithë çfarë kishte, për të “shpëtuar kokën”. Veprimtarinë e këtij prifti shqiptar të arratisur mund ta përcjellim në Dubrovnik deri më 15 tetor të vitit 1400, vit ky kur ai vdes. Át Teodorin nga Durrësi, një tjetër klerik të Urdhërit të Domenikanëve e gjejmë të arrati- set në Dubrovnik më 9 maj 1371, për shkak të kërcënimit të një familje ortodokse durrësake që ishte në lidhje farefi nsore me “papasin” or- todoks grek të këtij qyteti. Kleriku shqiptar, át Teodori, shpejt ambientohet me rrethin e ri, me kushtet e punës e të jetës klerikale në kuvendin e ri domenikan ku e ndeshim më 11 shkurt të vitit 1376. Një vit më vonë, më 12 janar 1377 e gjejmë në funksion e priorit të këtij urdhëri, në kishën e Shën Jakovit, jashtë mureve të qytetit të Dubrovnikut. Në shtator të vitit 1387, prifti át Nikolla nga Durrësi strehohet në Dubrovnik pas një konfl iki që kishte pasur atje me njërin nga fi snikët e njohur shqiptarë të familjes Topia që sundonin Durrësin në at kohë. I veshur si lypsar siç dëshmon ai vetë, mbërrin në kuvendin e Domenikanëve në Dubrovnik. Pas disa vitesh shërbimi, më 23 qershor të vitit 1390 e gjejmë prior të këtij Kuvendi. Këtë funksion e ushtron deri në fund të janarit 1400 dhe pas kësaj date, mesa duket i pakënaqur nga zhvillimet brenda Kuvendit të Domenikanëve në Dubrovnik, e gjejmë të ketë kaluar në një urdhër tjetër, për- katësisht në urdhërin e françeskanëve. Datën e saktë të kalimit te Françeskanët nuk e kemi gjetur, por, për herë të parë pranë këtij urdhëri e gjejmë në dokumente më 22 tetor të vitit 1427 dhe atë “venerabilis frater Nicolaus de Durachio, minister Provincie Dalmatie ordinis minorum”, pra në një pozitë drejtuese gjë që është një tregues i mirë për reputacionin që ai gëzonte në radhët e klerit që jetonte e vepronte në Dubrovnik.Një tjetër prift shqiptar i arratisur në Dubrovnik është át Gjoni nga Durrësi. Informacionet për arratisjen e tij dhe marrjen me vete të një sërë dorëshkrimesh origjinale në pergamenë i gjejmë në AHD, që nga viti 1396. Meqenëse ishte njëri ndër drejtuesit e kuven- dit të domenikanëve në Durrës, ku shquhej per përkthime dhe shkrime ne fushën e të drejtës kanonike. Ky prift zëvendëson paraardhësin e tij shqiptar, át Nikollën, më 31 janar të vitit 1400, në pozitën e prior-it të domenikavë të Dubrovnikut. Këtë funksion e mban deri më 12 janar të vitit 1404. Por në dokumentat arki- vore e gjejmë aktiv si “frater monasterii sancti Dominici fratrum predicatorum Ragusii” deri më 19 qershor të vitit 1435, ku përmendet për herë të fundit zyrtarisht, që mesa duket pas kësaj date duhet të ketë vdekur.Nuk kemi shumë të dhëna për priftin e njohur domeni- kan shqiptar, át Dhimitër Spanin për shkaqet që e detyruarn të arratiset në Dubrovnik në vitin 1403, por, nga burime të tjera të tërthorta dhe studime të botuara, mësojmë se ai ishte në konfl ikt me kryeipeshkvin e Durrësit dhe si duket kjo është arsyeja e largimit të tij nga kuvendi i Domenikanëve të Durrësit. Për shkak të origjinës së tij fi nsike, por edhe reputacionit si prift i ditur, ai emrohet prior në Dubrovnik, në Kuvendin e Domenikanëve në shkurt të vitit 1404, duke zëvendësuar parardhësin e tij shqiptar, át Gjonin. Edhepse emër i njohur te Urdhëri i Do- menikanëve, në pozitën e prior-it, át Dhimitër Spani nuk qëndroi për një kohë të gjatë. Më 26 nëntor të vitit 1406, atë e zëvëndësoi presby- ter át Gjergji, që poashtu ishte arratisur nga Durrësi, por ky për shkak të problemeve që fi si i tij, kishte me një fi s tjetër dhe i frikëso- hej hakmarrjes, edhepse sipas “Kanunit të Shqiptarëve-Kanunit të Lekë Dukagjinit” dhe të Drejtës Kanonike prifti ishte i mbro- jtur nga ky fenomen – gjakmarrja. Edhe pse arratisjet mund të konsiderohen si tragjedi personale për shkak të rrethanave në të cilat ndodhin, duket se në fund nuk janë aq tragjike sa ç'duken. Klerikët shqiptarë të arratisur në qytetet bregdetare dalmate në mesjetë jo vetëm që arritën të integrohen në jetën fetare dhe publike atje, por të gëzonin reputacion dhe të bënin karrierë që ndoshta as që do ta kishin ëndërruar në vendin e tyre të origjinës. NË FOTO: (1) Dokument origjinal nga Arkivi i Dubrovnikut nga viti 1445 ku fl et per shpernguljen e shqiptareve (2) Doreshkrim autograf i pritit shqiptar, Gjon Gazulit nga Arkivi i Dubrovnikut (3) Dokument origjinal ne pergamen nga viti 1382 nxjerre ne Ark. e Dubrovnikut ku fl itet per prifterinjet shqiptar
21E diel, 10 mars 2013 SPEKTAKEL Altina a ke një përgjigje të saktë për publikun dhe për veten se përse vendose të lësh shtëpinë e “Big Brother”, pikërisht tani? Më së pari mendova për vete, dhe më pas për publikun, pasi nëse unë nuk jam në formë të mirë energjike dhe publikut nuk i intereson kjo. Pra ata duan të më shohin sa më mirë në mënyrë që dhe unë të kem ç'të jap. Ishte befasuese për ne, një va- jzë me sportivitet komplet ndry- she, energjike çfarë ndodhi? E kisha imagjinuar ndryshe qën- drimin në shtëpinë e Big Brother. Ndryshe duket nga jashtë dhe ndry- she brenda. Mendoja se do isha çdo ditë shumë e lumtur, por jo. Mbyllja izolimi nuk janë për mua. Nuk i duroja dot. Më bënë të mos isha e lumtur. Ti nuk je mësu- ar asnjëherë me izolimin ke pasur një jetë aktive? Jo nuk jam mësuar me izolimin dhe largës- inë e të afërmëve. Gjith- një kam qenë shumë aktive. Arjani - Altina kur kam parë klipin më ke pëlqyer shumë, një vajzë en- ergjike, tifoze, djaloshare me- naxhere, e shkathët dhe aktore cila qe arsyeja që të bëri të lësh shtëpinë e Big Brother? Mendoj se jam shumë e sinqertë në këtë që po them. Izolimi nuk ishte për mua. Eksperienca jote si aktore në një format televiziv. A e kishe menduar se mund të ishe në një rol si në një shfaqe tetari nisur dhe nga eksperienca jote dhe ti nuk e gjete? Unë kisha vendosur të isha vet- vetja dhe ashtu siç hyra ashtu dhe dola. Po pse pikërisht mbas dy javësh mos vallë ti e pe veten në dizavantash për të qëndruar aty karshi banorëve të tjerë, menduat sa të më nxjerrë pub- liku më mirë po dal vet? Jo jo nuk është kjo. Nëse do të qe kjo do e kisha thënë . Një gjë nëse nuk e provon nuk se si ta dish . unë doja të dilja më parë por produksioni nuk më la, e shtyu pikërisht deri tanimë që ne po fl asim. Të pashë të përlotur njeriu duhet të bëjë një zgjedhje të duhur ndoshta dhe pë rata mijëra të rinj të cilët kanë ëndërr të vi- jnë këtu, ndoshta duhet të jesh më e kujdesshme në jetë? E lirova vendin tani, ata mund të hyjnë, gjëra që ndo- dhin. Altina të uroj që në karrierën si aktore dhe pse humbe një mundësi ku mun dtë ishe bërë shumë e famshme, uroj që në vendimet e tjera të njohësh veten dhe të mos përballesh me të tilla situate? E njoh veten dhe ndaj u largova. Nëse nuk e provon nuk ke se si ta dish një gjë. Por duhej ta kishe marrë me mend përpara se të veproje pasi janë miliona shikuesë të cilët nuk duhet të ta falin? Çdo gjë ndodh. ALTINA DHE OLSENI lënë shtëpinë e “Big Brother”. Jonilda “largohet” për të bërë operacion gjoksin. Shpendi nuk fl et me të atin prej 13 muajsh një sekret ky i zbuluar nga Iliri Big Brother 6 TIRANE Doja ta lija “BB” më parë por s'më la produksioni ALTINA: Olseni skualifi kohet nga reality show. Jonilda do bëjë operacion gjoksin Banorja Lidhja Nuk e duroja izolimin dhe largësinë e prindërve Joana “striptizëm” me Anaidin BANORET & SEKRETET ■ Eldora: Jam talasemike ■ Elona: Ushtroj Taekwondo ■ Shpendi: Nuk fl as me babanë prej 13 muajsh ■ Xhimi: Jam i martuar ■ Jonilda: Do të bëj ndërhyrje estetike gjatë qëndrimit në “Big Brother” ■ Joana: Kam 100 palë këpucë ■ Arsimi: Kam nxjerrë Anaidin në nominim të përhershëm ■ Olseni : Kam bërë tatuazh fytyrën e nënës sime ■ Iliri: Di 100 tekste këngësh përmendësh ■ Elena: Në moshën 4 vjeçare kam pirë duhan për arsye shëndetësore ■ Marselino: Kam punuar zhigolo ■ Olta: Jam vegjetariane ■ Arsimi: Kam nxjerrë Anaidin në nominim të përhershëm ■ Altina: Jam fanse e “Real Madrid' ■ Anaid: Prej 11 vitesh kujdesem për një person me nevoja specifi ke ■ Etleva: Kanuni ka prishur lidhjen time Altina ka qenë banorja e parë e cila la mbrëmë shtëpinë e “Big Brother”. Mes lotësh dhe përqafimesh ajo vendosi të dalë pikërisht në natën e tretë të spektaklit pas dy javësh qëndrimi aty. Altina u shpreh se kishte qenë pikërisht izolimi që e kishte shtyrë të dilte nga ky rality show, e megjithëse kishte dashur të dalë më parë, ajo nuk ishte lejuar nga produksioni. Një tjetër banorë që la shtëpinë e Big Brother jo me dëshirë, ka qenë pikërisht Olseni. Ndryshe nga Al- tina ai u skualifi kua nga televotimi i banorëve duke hequr kështu dorë nga çmimi i madh dhe ëndrra për tu bërë i famshëm. Më pas spektakli ka vijuar me surprizat dhe zbulimet e sekreteve, debatet e ashpra dhe të papriturat e radhës. Një letër e një babai ka qenë që nuk fl iste me të birin prej 13 muajsh ka qenë një tjetër secret që u zbulua gjatë mbrëmjes së djeshme. Ka qenë pikërisht Iliri ai që e ka zbuluar këtë sekret me teknikat dhe vëzhgimet e tij. Për këtë sekret banorët kanë parë disa pjesë fi lmash ku janë shfaqur marrëdhëniet e vështira babë e bir. Pasi shfaqet një klip për indikacionin në lidhje me këtë sekret, që kanë qënë 13 pjesë fi lmi. Më pas për të ndihmuar Ilirin dhe banorët e tjerë në monitorin e shtëpisë ata panë një tjetër klip që kishte të bënte me letrën e babait të banorit që i përkiste sekreti. Iliri u shpreh se nga 13 pjesët e fi lmit që u shfaqën kuptoi një banor ka 13 muaj që nuk shkonte mirë me babanë. “Duke parë mimikën e Shpendit sepse ai u duk sikur mundohej të fshinte emocionet, mendova që është ai” thotë Iliri, të cilit iu kaluan në kasafortë për sekretin e gjetur shuma prej 1.5 milio- në lekësh të (të vjetra). E po ashtu një tjetër sekret i zbuluar prej banorëve ka qenë pikërisht sekreti i Altinës. Pasi ajo u largua nga shtëpia dhe për të gjithë pyetja është “Çfarë ndodh më shumën e parave që i përkiste sekretit të Altinës?”. Duke qënë se Altina hoqi dorë nga “Big Brother” me dëshirën e saj dhe banorët nuk arritën të zbulonin sekretin, shuma e sekretit të saj do të ndahet në mënyrë të barabartë mes banorëve që ndodhen në shtëpi. Kjo u komunikohet banorëve. Jonilda ka qenë një tjetër banore e cila la shtëpinë e Big Brother por jo përfundimisht, pasi ajo do të shkojë për të realizuar një ndërhyrje estetike, por që banorët nuk mundën ta kuptonin. BANORËT PËRPLASEN ME TONE TË ASHPRA ME NJËRI – TJETRIN Një luftë e ashpër ka ndodhur mes Ilirit dhe Jonaës. Ata kanë pasur për- plasje të forta para dhe gjatë spektaklit ku është parë hapur kundërshtia dhe mossimpatia për njëri - tjetrin. Për herë të parë janë parë dhe tonet e zërit dhe fjalët ofenduese të banorëve. Banorët e tjerë kanë mundur të japin opinionin e tyre në lidhje me situatën në shtëpinë e Big Brother ku pothuajse janë përfshirë në debate të ashpra. Në klip shfaqen kryesisht debatet më të forta që këtë javë kanë qenë të shumta. Ndër to janë debati mes Joanës dhe Ilirit që është ripërsëritur disa herë. Gjithashtu, Marselini ka debatuar ashpër me Anaidin, Xhimin dhe Elo- nën.Gjatë këtyre debateve ata kanë përdorur ofendime të shumta dhe tone të larta. Kjo bën që Arbana t'u kërkojë që për hir të atyre që i ndjekin të monitorojnë fjalorin dhe tonet.Më pas debatet fi llojnë përsëri. Joana vazhdon të ankohet për Ilirin dhe thotë se ai e ka ngacmuar vazhdimisht, ndërsa Iliri e mohon dhe thotë se Joana është hipokrite. Kjo bën që Joana të nervozohet përsëri.Gjithashtu debati vazhdon edhe mes Marselinit dhe Elonës ku ai thotë se Elona debatoi për arsye banale, ndërsa Elona thotë se për të nuk ka respekt.Kështu për një kohë të gjatë banorët vazhdojnë diskutimet në lidhje me debatet që kanë zhvilluar gjatë javës, ndërkohë që spektakli vazhdon. Anaidi dhe Joana duket se janë në hapat e parë të një lidhjeje dashurie. Ata janë zgjuar gjatë ditës së djeshme mes përqafi - meve dhe puthjeve. Joana është parë të kërcejë sipër Anaidit me muzikën që po dëgjohej në sfond. Anaidi qëndronte i shtrirë dhe po shikonte dhe shoqëronte Joanën.Joana e fi lloi ditën plot vrull dhe adrenalinë. Kjo dukej sepse kërceu për disa minuta. Gjatë kërcimit, Anaidi dhe Joana qeshnin sepse nganjëherë kërcimi i tyre ishte provokues. Pas argëtimit, ata u çuan dhe ju bashkuan banorëve të tjerë.
7E diel, 10 mars 2013 AKTUALITET Pengamarrja e studentit, burg për autorët Masa te Krimet e Rënda, akuza: E mbajtën me dhunë Avokatët: Të rinjtë vetëgjyqësi për lekët Burime nga Drejtoria e Policisë së Tiranës kanë pohuar, se pengu Xhafa dhe tre autorët, kanë pasur një punë të përbashkët. Fatjoni i cili jetonte me qira në kryeqytet, ka qëndruar tek tre të rinjtë. Sipas dëshmive të siguruara nga policia, tre të rinjtë e kanë mbajtur me ushqime për një javë Fatjonin pasi ky i fundit nuk kishte pasur lekë. Në fund të bashkëpunimit, tre të rinjtë, Martin Kështjari, Bledar Vata dhe Artur Kolpepa (ky i fundit, pronari i lokalit ku u mbajt peng) i kanë bërë llogaritë se sa u detyrohej për ushqimin. Rrëmbimi Studenti u mbajt peng për bukën e gojës Tiranë Makina aksidenton fëmijën 9 vjeç Lajmi Tre të akuzuarit për marrjen peng të studentit nga Librazhdi, Fatjon Xhafa, pak ditë më parë, janë lënë në burg pa afat. Të premten është zhvilluar seanca ndaj Martin Kështjarit, Artur Kolpepës dhe Bledar Vatës, për të cilët, gjykata ka vendosur masën e arrestit. TIRANE GRANIT SOKOLAJ Të tre janë futur tek e tek në sallën ku po zhvillo-hej seanca ndaj tyre. Në Gjykatën e Krimeve të Rënda, është zhvilluar të premten seanca ndaj tre pengmarrësve dhe dhunuesve Martin Kësht- jari, Artur Kolpepa dhe Bledar Vata. Në mesjavë, ata u zbuluan nga policia e Tiranës, se kishin mbajtur tri ditë peng të riun student, Fatjon Xhafa, në ban- jon e një lokali në Rrugën Bar- rikadave. Ndërsa të rinjtë hynin një e nga një, nga ana tjetër futeshin avokatët e tyre. të vet- mit që nuk lëviznin nga salla, ishin gjyqtari Bardhyl Dhamo dhe prokurori i çështjes, Eneid Nakuçi. Akuza që ky i fundit kishte ngritur ndaj tyre dhe që ua ka komunikuar të premten pasdite, ishte “rrëmbim personi në bashkëpunim” dhe “keqtra- jtim”. MBROJTJA Avokatat e tre të pande- hurve, kanë kundërshtuar aku- zat e ngitura nga prokuroria. Sipas mbrojtësve të Kështjarit, Kolpepës dhe Vatës, tre të rinjtë nuk duhet të akuzohen për pengmarrje, rrëmbim. Burime nga Gjykata e Krimeve të Rën- da kanë pohuar, se duke dashur t'i lehtësojnë sadopak klientët e tyre, avokatat kanë pretenduar se ata kanë dashur të bëjnë vetëm vetëgjyqësi. “Klientët tani nuk e kanë rrëmbyer apo mbajtur peng shtetiasin Fatjon Xhafa, thanë avokatët. Studenti ka shkuar vetë në lokalin e tyre, për të diskutuar për çështjen e lekëve të pashlyera. Ata kanë shkuar drejt vetëgjyqësisë, duke i kërkuar me forcë të riut që t'u jepte shumën e parave që u detyrohej, për disa shëbrime që i kishin kryer, si ushqime, transport me makinë etj. Në momentin që shtetasi Xhafa e ka pasur të pamundur të paguajë, atëherë, klientët tanë i kanë kërkuar babait të tij që të Mbi bazën e një experience 10-vjecare në fushën e vendosjes së APARATEVE të dëgjimit kabineti “SALAJ” ju vjen në ndihmë në këto shërbime: Matjen e dëgjimit (audiogram) FALAS. Marrjen e masës si dhe përgatitjen e saj (silikon apo akrilike) në kohë rekord brënda dy ditëve. Përcaktimin dhe programimin e aparatit sipas shkallës së dëgjimit. Shërbime (servis) për të gjitha tipet e aparateve. Adresa: Pallatet e Shallvareve, Rr. Dëshmorët e 4 Shkurtit, përballë Taiwan Nd. 24, Shk. 4, Ap.5 - Tiranë Tel: +355 4 2262 304 / Mob: 068 23 800 95 E-mail: info@salajakustik.com Website:www.salajakustik.com KABINETI APARATE DËGJIMI Kapet dhe kokainë Itali, shqiptari vret klientin rumun të prostitutës së tij Një shqiptar, tutor i një vajzë lindore, të cilën e shfrytëzonte si prostitutë, ka ekzekutuar me thikë një klientin e saj, pas konfliktit me vajzën për çështjen e pagesës. Mediat italiane, duke iu referuar policisë locale, kanë bërë të ditur, se Bledar Marini, nga Shqipëria, ka vrasë vrasë klientin rumun të një vajze që ai shftytëzonte si prostitutë. Ngjarja e rëndë ka ndodhur në Bergamo të Italisë dhe është një kamer e një fast-foodi që ndodhej aty pranë, ka filmuar gjithë sher- rin mes shqiptarit e rumunit, i cili më pas ka gjeneruar në dhunë fizike e më pas, në nxjerrjen e thikave. 37-vjeçari rumun gjeti vdekjen e menjëhershme, pasi u godit disa herë nga shqiptari Martini, i cili akuzohet për vrasje me dashje dhe shfrytëzim pros- titucioni. Ndërkohë, pesëmbëdhjetë kilo- gramë kokainë është sasia e drogës e gjetur në posedim të dy shqiptarë, 37 dhe 29 vjeç, të dy rezidentë në Desenzano del Garda, në provincën e Brescia-s, Itali. Lënda narkotike është konfiskuar nga Kuestura e Brescia-s, ku që prej disa javëve investigatorët hetonin mbi trafikun, pas disa sinjalizimeve të disa qytetarëve rezidentë në Sirmioine. BERGAMO Një aksident i rëndë ndodhi dje në mes- ditë në kryeqytet, kur makina përplasi një fëm- ijë 9-vjeccar. Ai është aksidentuar rëndë ne zonën e Babrrusë, në periferi të Tiranës, ndër- kohë që mësohet, se ai ka marrë dëmtime të rënda në trup dhe kokë. Men- jëherë në vendngjarje kanë mbërritur forca të shumta policorë, ndër- kohë që fëmija është shoqëruar në Spitalin Ushtarak, ku mësohet se gjendja e tij është kritike. Policia ka bërë të ditur, se menjëherë është ar- restuar dhe drejtuesi i autoveturës. Sipas të njëjtave burime, shkak i aksidentit mendohet se ka qenë shpejtësia e mjetit, si dhe dalja në rrugë e fëmijës. shlyejë borxhin e të birit”. PENGMARRJA Ngjarja u zbulua të martën, në kryeqytet, kur policia liroi 22-vjeçarin nga Librazhdi, i cili mbahej peng në banjon e një lokali, i lidhur dhe i keqtrajtuar. Sipas uniformave blu, ai ishte keqtrajtuar dhe mbajtur peng, derisa babai i tij të dorëzonte shumën prej 86 mijë lekësh, në këmbim të lirimit. 22-vjeçari nga Librazhdi dhe që jetonte me qira në Tiranë, student i një universiteti jopublik, u lirua momentin e ndërhyrjes së policisë. Kjo e fundit kishte mbajtur nën survejim babain e studentit, pas denoncimit të tij dhe kishte bërë planin, që ndë- rhyrja të bëhej në momentin e dorëzimit të lekëve. Lokali ku u mbaj peng studenti Bledar Marini Ekzekutohet në Sudan dy ditë më parë shqiptari nga Mali i Zi Një biznesmen shqiptar i Malit të Zi është ekzekutuar në Sudan, dy ditë më parë. Ai është Anton Stanaj, një biznesmen nga Podgorica dhe bashkëpronari i kompanisë së fuqishme “Roksped”. Mediat serbe kanë shkruar, se Stanaj është vrarë në një hotel, pasi sekretari i tij e lajmëroi, se po e kërkon partneri i biznesit për një bisedë pune. Lajmi për vrasjen e tij është konfi rmuar për mediat nga familja, por deri tani, autoritetet kanë zbuluar shumë pak të dhëna mbi rrethanat e ngjarjes, veç faktit se është vrarë në një hotel në Sudan, ku po qëndronte prej disa kohësh. Sipas burimeve të pakonfi rmuara, autor i krimit është një shqiptar nga Kosova, partner i tij në biznes dhe shkak dyshohet të jetë një borxh, që viktima i kishte autorit të dyshuar.
SUPLEMENT JAVOR I RILINDASI www.shqiptarja.com E diel, 10 mars 2013 16 SH.com PËRVJETORI I VDEKJES LETERKEMBIM EPISTOLARI NOLIAN Një thesar me mijëra letra Me rastin e përvjetorit të 48 të vdekjes së peshkopit, shkrimtarit, poetit, studiuesit… Pas botimit të letërkëmbimit të tij, nga prof.Nasho Jorgaqi, sjellim një copëz nga mozaiku shumëngjyrësh i epistolarit Nolian… Në jetën e tij, Fan Noli ka shkruar me mijëra letra, kartpostale, telegrame etj. Sipas sekretares Meri Xhons, “Peshkop Noli ishte një letër- shkrues i ndërgjegjshëm. Ai harx- honte kohë dhe energji për letra...” Këtë e dëshmon qartazi fondi i trashëguar i epistolarit të tij, i cili ndonëse nuk na ka arritur nga gjithë ç'ka shkroi, prapë është i konsiderueshëm dhe me vlera të gjithanshme. Noli, padyshim, është nga personalitetet e kulturës dhe historisë sonë, që për nga pas- uria dhe cilësia e letrave që ka, zë një vend parësor në fushën e epistolarit shqiptar. Burimet për të gjurmuar dhe siguruar letërkëmbimin e Nolit kanë qenë të ndryshme dhe të shpërndara në kohë dhe në hapë- sira të mëdha. Tregues i gamës tepër të gjerë të korespondencës së Nolit janë jo vetëm letrat që kemi në dorë, por dhe blloqet me adresa të shumta që ai ka lënë. Vetëm nga një bllok adresash, mbajtur në vitet '20-'30, ku ato janë shënuar alfabetikisht, gjejmë me dhjetëra emra njerëzish, shqiptarë e të huaj, miq dhe të njohur, veteranë dhe veprimtarë, bashkëpunëtorë e bashkëluftëtarë me banim në SHBA dhe Evropë, në Amerikën e Jugut dhe Afrikë, pa përmendur vende të tjera. Janë aty adresat e bashkatdhetarëve shqiptaro- amerikanë, por dhe të shokëve të KONARE-s, të personaliteteve të huaja politike, të albanologëve, madje emra grash prapa të cilave fshiheshin lidhjet ilegale politike. Në mes adresave janë dhe ato të familjarëve, të vëllait e motrave. Për të kuptuar se sa shumë letra ka shkruar Noli mjafton të sjellim dëshminë që gjejmë në Ditarin e tij politik, mbajtur në vitet 1917- 1918, nga i cili del se vetëm brenda 9 ditëve (8 –17 gusht 1917) ai ka shkruar 108 letra personale dhe zyrtare në cilësinë e kryetarit të “Vatrës”!Por pasqyra më e plotë e letërkëmbimit të pasur e të gjërë të Nolit janë të dhënat që na ofron Biblioteka Fan Noli, e krijuar më 1970 pranë shkollës së Kryekat- edrales Ortodokse Shqiptare të Shën Gjergjit n Boston, ku gjendet dhe fondi i korrespondencës, me 3 000 letra dërguar Nolit në vitet 1930-1965 dhe rreth 100 kopje let- rash të shkruara prej tij. Sipas një dëshmie tjetër rezulton se fondi i letrave të ardhura arrin në 12 000 letra. Nga sqarimet e at A. Liolinit, kjo pasuri epistolare përbëhet nga korrespondenca kishtare, poli- tike, diplomatike dhe personale. Përafërsisht letrat janë të shkru- ara 55 % në gjuhën shqipe, 20 % greqisht, 20 % anglisht dhe 5 % në gjuhë të tjera. Për fat të keq, këtë fond, me gjithë përpjekjet e bëra, nuk e kemi njohur dhe shfrytëzuar për arsye të ndryshme që nuk var- eshin prej nesh.Në fakt, ne kemi shfrytëzuar të gjitha burimet e NASHO JORGAQI Boston, 29 dhetor 1947 Patriarku im i dashur, Së pari, më lejo të shpjegoj titullin që po të jap. Ti je patriark në paraqitje me mjekrën e nderuar dhe je më tepër i tillë në shpirt, në kulturë dhe arritje. Deri vonë e kam konsideruar “Shën Joanin”, veprën tënde më të mirë. Tani kam ndruar mendje meqë mendoj se kryevepra jote më e madhe është letra që më shkruaje. A nuk mendon se i detyrohesh njerzimit që të më lejosh ta botoj? E pranoj se motivet e mia janë egoiste sepse letra jote do të më ndihmojë të shes disa kopje të librit tim. Pa dyshim ti e di se amerikanët tanë janë nga ana kulturore aq poshtë sa edhe anglezët dhe përsa i përket muzikës akoma më poshtë. Kështu meqënëse praktikisht nuk ka treg për këtë lloj lënde, mua më duhet të paguaj për botimin e tij. Në shpërblim të këtij favori, unë do të lutem për ty ditë e natë-në fakt kam fi lluar të lutem. Te djelën e parë pasi mora letrën tënde bëra nje predikim për ty. Teksti ishte: George Bernard Shoë - kryqtari i madh kristian. Përsëri edhe kjo ishte egoiste. Djemtë dhe vajzat në kishën time të Bostonit duhet ta mësojnë kush je ti dhe të blenë librin tim që e keni bekuar ju. Predikimi do të përsëritet në kishën time të Nju Jorkut dhe në një formë përfundimtare edhe në Filadelfi a ose Detroit. Kjo është mënyra se si veproj me predikimet e suksesshme. Mund të të dërgoj një kopje në se e gjykoj të vlefshme për ty. Çfarë ha ti që je aq i mprehtë? Sepse unë për vete jam vegjetarian, po s'të arrij dot. Në se ke ndonjë recetë sekrete, të lutem ma dërgo. Të premtoj se nuk do të tregohem egoist dhe do t'ja jap recetën edhe besimtarëve të mi. Me shumë falenderime për letrën tënde të mirë dhe urimet më të mira për Vitin e ri e të tjerë më pas. Mbetem Yti me Krishtin Letra 1- B. Shout Bostoni etj. Në shkresat kishtare nënshkruan Peshkopi Theofan dhe Kryepeshkopi Theofan. Letrat janë dhënë me drejtshkrimin e kohës kur u shkruan, me disa ndryshime të vogla, sipas kritereve të përcak- tuara. E njëjta gjë është bërë dhe më alfabetin. Siç dihet, Noli për- dori alfabetin latin, por në letrat e hershme ai ndryshon nga alfabeti i sotëm në rastet kur përdor gërmat ts për ç, ch dhe gh për gj, gn për nj, dzh për xh ose q e zëvendëson me c. Për tingullin ë përdori e-në greke. Këto lëkundje të alfabetit në letrat e Nolit do të vijojnë deri në 1909. Më pas, ai do t'i përmbahet plotësisht alfabetit të Manastirit. Në “Letërkëmbimi i Fan S.Nolit”, për herë të parë në mënyrë të zgje- ruar, janë përfshirë dhe një pjesë jo e vogël nga moria e letrave dërguar Fan Nolit. Them kështu sepse, Noli, për vendin e rëndësishëm që zë në historinë dhe kulturën shqiptare, ka pasur njohje dhe lidhje të shumta me njerëz nga më të ndryshmit, brenda dhe jashtë vendit, që u takonin shtresave sho- qërore dhe rangjeve zyrtare. Janë këto njohje dhe lidhje që hedhin dritë në jetën dhe fi gurën e tij, po të mbajmë parasysh mendimin e Engelsit se “Njeriu është kompleks marrëdhëniesh shoqërore”. Ato datojnë nga viti 1908 dhe vijnë deri në fi llim të viteve '60, duke rrokur kështu afro një gjysmë shekulli mbushur e ngarkuar me ngjarje që përcaktuan fatin e Shqipërisë dhe më gjërë. Gama tematike dhe e problemeve të letrave dërguar Nolit është shumë e gjërë dhe e pasur. Ato përbëjnë anën tjetër të medaljes, raportet e të tjerëve me të, ku spikat pesha e personalitetit të tij në jetën dhe historinë shqip- tare, vlerat e liderit dhe politikanit, të klerikut dhe dijetarit, të artistit e të njeriut. Ndihet në to autoriteti i tij i padiskutueshëm, besimi që ai gëzonte te shqiptarët, pavarësisht bindjeve dhe përkatësive të ndryshme, po dhe respekti që kish ndër të huajt. Letrat drejtuar Nolit përbëjnë një pasuri të pazëvendësueshme për njohjen e fi gurës së tij nga këndvështrime autentike të kohës. Ato duhen çmuar si për informacionin e begatë ashtu dhe për mendimet e opinionet mbi të. Kuptohet se trashëgimia epis- tolare e Nolit mbetet e hapur në të dy krahët. Ajo pret risi të tjera që do ta begatojnë këtë pasuri të kulturës sonë. Shënim: teksti i mësipërm sho- qëron botimin e ri “Letërkëm- bimi i Fan S.Noli”, botimet ERIK mundshme, në radhë të parë ato të brendshmet, kryesisht fondet e Arkivit Qendror të Shtetit, Këto i kemi pasuruar dhe nga burime të tjera si nga ish-arkivi i PPSH, arkvi i Institutit ttë Historisë, ai i Institutit të Gjuhësisë dhe Letër- sisë, nga muzeumet e ndryshme të vendit. Një pjesë e letrave janë nxjerrë nga shtypi i kohës (“Drita”, “Dielli”, “Republika”, “Liria Kom- bëtare”, “Immigranti”, “Federata Ballkanike” etj.) Nga ana tjetër, persona të ndryshëm me banim në SHBA, po, sidomos, trashëgimtarë të miqve dhe bashkëpuntorëve të Nolit kanë pasur mirësinë të na japin letra të tij. Po kështu, letrat familjare i kemi siguruar nga mbesat dhe nipërit e Nolit që jetojnë sot në Greqi. Letrat e Nolit në shumicën e tyre u kopjuan nga tekstet origjinale, ndërsa pjesa tjetër u mor nga tekste të botu- ara. Të tjerat, në gjuhë të huaja, (anglisht, greqisht, frëngjisht) u përkthyen dhe po i jepen lexuesit në gjuhën shqipe. Autori i ka nënshkruar letrat zakonisht me emrin Fan Noli, Fan Stilian Noli ose Fan S. Noli. Ndërsa në fi llimet e korrespondencës i nënshkruante Theofan Mavromati, emër me të cilin fi guron në dokumentet e her- shme shkollore dhe kishtare. Por shpesh, sidomos në vitet 1906-1913 përdori pseudonime ose nofka të ndryshme si Ali baba Qyteza, Ali papa Qyteza, Ali Asllan Qyetza, Ali Dervishi, Ali Dyrmish Qyteza etj. Në letrat familjare gjejmë dhe nofkat Theofan Durrsaku, Theofan NË FOTO: Studiuesi Nasho Jorgaqi dhe kopertina a librit “Letërkëmbimi i Fan Nolit”
9E diel, 10 mars 2013 EKONOMI INVESTITORET Aftësia e shtetit shqiptar për të vazhduar e tërhequr investitorë në të ardhmen, varet nga risqet e konsiderueshme, që paraqet ekonomia shqiptare në këtë pikë TIRANE FINANCAT PUBLIKE TIRANE Sa ndikoi, nga ana tjetër, ap-likimi i taksimit të njëllojtë për të gjitha shtresat e popullsisë, në uljen e pabarazisë sociale? Në këtë drejtim, nuk janë të rralla rastet, kur kryeministri Sali Berisha është mburrur se ka ndryshuar një situ- atë tejet shnjerëzore, ku diferenca midis pagës më të lartë e asaj më të ulët në vend ishte 10-20 herë, ndërkohë që reformat e qeverisë së tij e ulën këtë hendek në pesë herë. Po çfarë thonë shifrat në këtë aspekt? Thellësia e pabarazisë në vend ishte fshehur deri më sot nga prur- jet e remitancave, por edhe nga kreditimi i lehtë dhe relativisht pa shumë kosto. Në ditët e sotme, në kulmin e krizës ekonomike, pabarazia ashpërsohet edhe më shumë, që do të thotë se sh- tresa e ulët, madje edhe ajo e mesme, mbeten pas në lidhje me shpërndarjen e të ardhurave në terma relativë, por edhe absolutë. Debati në vendet e zhvilluara është përqendruar tek taksimi i të ardhurave të të pasurve, ndërsa në një grup më të gjerë vendesh, edhe në rastin e Shqipërisë, ai duhet të fokusohet mbi sigurimin e aksesit dhe mundësive të barabarta ndaj të gjitha shtresave nëse synohet zhvillimi socio-ekonomik i qën- drueshëm i vendit. Sipas AGENDA-s, matjet e nive- lit të jetesës në Shqipëri janë bërë vetëm në 2002, 2005 dhe 2008. Sidoqoftë, tendenca e tri matjeve, që i përkasin dekadës së shkuar, tregon për një thellim drastik të pabarazisë sipas matjes së indek- sit GINI. Në 2002 ky indeks për Shqipërinë shënonte vlerën 0,282, në 2005-ën u rrit në 0,33 dhe në 2008-tën shënoi vlerën 0,345. Gjithashtu, bazuar në të dhënat e po këtyre viteve, 20%-shi i sh- qiptarëve, i renditur sipas të ar- dhurave më të larta në 2008-tën, përfi tonte 43 për qind të totalit të të ardhurave, ndërsa në 2002- shin këta përfi tonin 37.4 për qind të totalit. Në kontrast, 20%- shi i shqiptarëve, i renditur sipas të ar- dhurave më të ulëta në 2008-tën, përfi tonte 8,1 për qind të totalit të të ardhurave, ndërsa në 2002-shin këta përfi tonin 9,1 për qind. Akoma më e thelluar duket pabarazia kur shihet se si ka pasur rritje në përqindje të zotërimit të të ardhurave nga 10%-i më i lartë i shoqërisë. Kjo do të thotë që ata individë, në rastin më të mirë, apo grupe të lidhura individësh, në rastin më të keq, që kanë pasur më shumë të ardhura deri më tani, kanë pasur edhe mundësinë për një rritje akoma më të madhe në të ardhura, duke thelluar frik- shëm më shumë pabarazinë në shpërndarje të të ardhurave. Shqipëria është një nga ato vende që paraqet një situatë jo të mirë të fi nancave të saj publike. Borxhi publik ndaj PBB–së qëndron në nivelin prej 58.9% në 2011, duke pësuar kështu një rritje nga niveli 57.8% vitin e më- parshëm, ndërsa për 2012-ën vlera është rreth 60%, pra në nivelin kritik. Rreth 57% e borxhit të përgjithshëm është i brendshëm, nga i cili 85% mbahet nga sektori bankar. Pjesa më e madhe e borxhit të brend- shëm të Shqipërisë është afatshkurtër dhe kryesisht i mbajtur nga bankat e nivelit të dytë. Rreth 56% e borxhit të 2011-ës ka qënë me maturitet deri në 1 vit. Ndërsa borxhi afagjatë është në formën 2 dhe 5-vjeçare. Pothuajse e gjithë pjesa e borxhit të brendshëm është në monedhën vendase. Bankat tregtare janë kësisoj mbajtëset më të mëdha të borxhit, ndërkohë që sistemi jofi nanciar mban vetëm 15% të stokut të borxhit. Shqipëria ka një nivel të defi citit kor- rent më të lartë se mesatarja e rajonit, në nivelin 8%, krahasuar me 6% dhe shumë larg nivelit optimal prej 3% të PBB-së, në të njëjtën kohë kur niveli i borxhit publik ka kaluar nivelin 60%. Rreth 82.9% e stokut të borxhit të jashtëm vlerësohet të jetë borxh afatgjatë, kryesisht në formën e huave. Borxhi afatshkurtër për periudhën e konsideruar vlerësohet në rreth 16.1%, në rritje dhe i marrë kryesisht në formën e monedhave dhe depozitave nga sektori bankar. Në ndarjen sipas sektorëve in- stitucionalë, në fund të tremujorit të dytë të vitit 2012, sektori i qeverisë qendrore përfaqësoi rreth 45.9% të stokut total të borxhit. Ndërsa, pjesa tjetër është Reformat u kryen me rritje të borxhit shpërndarë midis sektorëve të tjerë (19.4%), bankave (16.7%), investimeve të huaja direkte – huave ndërkompani (16%) dhe autoritetit monetar (2.0%). Shqipëria do të duhet patjetër të ulë nivelin e borxhit të saj publik. Sipas analizave, Shqipëria do të vazhdojë të shpenzojë shumë, megjithë fi nancimin e brendshëm, duke qënë se jo vetëm do të fi nancojë defi citin e vet, por edhe do të maturojë borxhin e jashtëm. Si rezultat, stoku i borxhit të brendshëm do të rritej në këtë mënyrë, nga rreth 33% të PBB-së më 2011, në 38% për 2017- ën, duke kaluar në total vlerën 62% të PBB–së. Niveli i borxhit keshtu, do të rrisë rrezikshëm peshën e shpenzimeve të shërbimit të tij ndaj buxhetit të vendit. Aftësia e shtetit shqiptar për të vazh- duar e tërhequr investitorë në të ardh- men, varet nga risqet e konsiderueshme, që paraqet ekonomia shqiptare në këtë pikë. Rritja e parashikuar në borxhin e brendshëm publik imponon një nivel të lartë risku. Nëse borxhi publik do të rritej mbi nivelin e njohur si optimal publik, kreditorët potencialë do të riperceptonin riskun që paraqet vendi dhe bonot e tij, në kuadër të huamar- rjes. Bankat kreditore në këtë rast do të mund të rishikojnë portofolin e tyre të aseteve duke e rialokuar atë, siç duket së fundi për shembull, ku bankat duket se po largohen nga asetet shtetërore, duke u nisur nga modelimet e brendshme të tyre të riskut. Së fundi, vlen të theksohet sërish rëndësia e ndikimit negativ që ka borxhi i lartë publik në stabilitetin e sistemit bankar. Për më tepër, niveli më i lartë i borxhit publik shoqërohet me kthime më të ulta nga asetet dhe kapitali për sistemin bankar. Kjo lidhje mund të çojë në norma më të larta interesi, të cilat pengojnë aftësinë e huamarrësve për t'i qëndruar korrektë një kredie të caktuar. Nga evidencat e shumë vendeve, duket se një borxh më i lartë publik shoqërohet edhe me provigjionim dhe kapitalizim më të ulët. EKONOMIA REALE Viti 2012 mund të konsiderohet real- isht një vit i vështirë për Shqipërinë, parë nga të gjitha aspektet dhe duke pasur parasysh rënien e ndjeshme të një sërë treguesish. Ndonëse u vetëkënaqëm duke menduar se Shqipëria e përballoi krizën fi nanciare globale, viti 2012 na zgjoi në realitet. Përkeqësimi në shumë tregues makroekonomikë, realë e fi nan- ciarë tregon se Shqipëria jo vetëm është goditur nga kriza, por ndikimet e kësaj të fundit janë përballuar me politika jo të përshtatshme, duke e ekspozuar kështu si të dobët vendin ndaj pasojave të një krize më të gjatë. Sipas të gjitha gjasave dhe raporteve parashikuese duket se momenti i rimëkëmbjes së ra- jonit është ende larg. Studime të shumta argumentojnë se vendet me problemet më të mprehta makroekonomike, me destabilitetin më të madh të treguesve reale e fi nanciarë janë pikërisht ato që realizuan më pak ndërmarrje të masave shtrënguese të menjëhershme për ta përballuar krizën. Sipas Instat, mendohej se tremujori i tretë i 2012 do të kishte një kthim në nivelet e mëparshme, prej 2.4% në ter- ma vjetorë, duke pasuar një shtrëngim në tremujorin e parë prej 0.6% dhe rritje me vetëm 0.7% në të dytin. Megjithatë, sipas raportit më të fundit të Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN) dhe Economic Intelligence Unit (EIU), rritja reale e ekonomisë për 2012 ishte vetëm 0.7%, pas një rritjeje mesatare vjetore prej 3.3% në periudhën 2009 - 2011. EIU (2012) parashikonte një rritje reale vjetore të PBB-së prej 1.9% në 2013 dhe më tej 3% për 2014, gjithmonë duke besuar në historikun e ritmeve të rritjes prej 6% në vitet para 2009. U pasuruan më të pasurit Nuk u “sheshua” pabarazia sociale Tendencat Analiza e fundit e FMN-së tregon se Shqipëria ka mundur të përballë më mirë goditjen e vitit 2007 sesa atë të vitit 2012. Nëse përgjatë periudhës 2009 – 2011 duket të kemi pasur ritme relativisht të kënaqshme të rritjes krahasuar me ekonomitë e rajonit, kjo nuk mund të thuhet edhe për vitin 2012. Shpjegimi mbi këto tendenca mund të lidhet me sfazimin në kohë të pëhapjes së krizës nga ekonomitë e zhvilluara drejt atyre më të ndërvarura, ku rradhitet edhe Shqipëria. Por gjithashtu mund të lidhet edhe me ekzistencën e të ashtuquajturëve amortizatorë makroekonomikë e makrofi skalë, të cilët ekonomia shqiptare i përdori intensivisht gjatë trevjeçarit pararendës dhe viti 2012 e gjeti të ekspozuar ndaj goditjes. Thellimi i pabarazisë shoqërore në vite Ndryshimi i ritmeve të Prodhimit të Brendshëm Bruto në vite Borxhi i jashtëm i vendit në vite
5E diel, 10 mars 2013 POLITIKE Arta Dade Qeveria fryhet me emërimet në diplomaci, dyshime për fondet në SHBA Diplomatët: Riadi më shumë fonde se SHBA. MPJ: Jo e vërtetë Akuza e MPJ: S'kemi fonde as për ministrin TIRANE ARTEMISA HOXHA Ministria e Jashtme po përpiqet të justifi kojë letrën e ambasadorit shqiptar në SHBA Gilbert Galanxhi, për sekretarin e përgjithshëm të instutucionit. Duket në fakt se një lloj xh- elozie ka nisur mes ministrisë së Jashtme dhe institucioneve të tjera, ndërkohë që marrëd- hëniet mes ambasadorit dhe qeverisë pas publikimit të këtij fakti “janë të ngrira”. “Nuk mund të themi asgjë për letrën. Këto janë punë të brendshme të Ministrisë së Punëve të Jashtme. Nuk janë të hapura për publikun. Por duhet thënë se ka një rënie të investimeve dhe një rënie të parave për ambasadat në buxhetin e vitit 2013” thonë për Shqiptarja.com burime të ministrisë së Jashtme që nuk duan të identifi kohen. Por diplomatë të vjetër, konfi rmojnë për Shqiptarja. com faktin se ka një lloj dis- kordance disbursimi fondesh mes ambasadës shqiptare në SHBA dhe ambasadës shqiptare në Riad, në Arabinë Saudite. Sipas zërave diploma- tikë që vijnë më së shumti nga krahu opozitar në mbrojtje te ambasadorit, thuhet se am- basada jonë në Riad merr më shumë fonde se ambasada në Uashington. Për këtë pretendim, duket se burimet zyrtare të Ministrisë së Jashtme janë më të qartë. “Një gjë e tillë nuk është e vërtetë. Ndoshta kjo mund të ketë ndodhur në vlerë monetare, por duhet të kuptojmë një gjë: ambasada jonë në SHBA, Uashington, është pronë e shtetit shqiptar, ndërsa për am- basadën shqiptare në Arabinë Saudite, paguhet qira mujore dhe nuk është pronë e shtetit shqiptar”. Sidoqë të jetë, ambasadori shqiptar në SHBA është ankuar se nuk mund të kryejë dot asnjë lloj aktiviteti me fondet që ka në dispozicion. Madje në letrën e tij të gjatë, ai pretendon se nuk ka para as për pastruese, as për shofer e as sekretar. Ambasada gjendet në pikë të hallit. Shqetësimin shumë kohë më parë e ka ngritur gazeta Shqiptarja.com, gati një vit përpara kësaj situate. Me foto të qarta, u evidentua se në ambasadën tonë në SHBA mungonte edhe një flamur shqiptar, shenjë e dinjitetit kombëtar. Ambasada kishte një fl amur të konsumuar dhe gati gati të grisur. Raportimin për Shqiptarja.com në atë kohë (në dhjetor 2011) e bëri një gazetar nga SHBA, Peter Tase. Askush nuk e mori seriozisht këtë ar- tikull, ndërsa evidentohej fakti se ambasada kishte nisur një rikonstruksion që nuk mbaronte. Ambasadori Galanxhi këtë fakt, e pranonte edhe në letrën e tij. Po t'u referohesh shifrave të dhëna nga ministria e Jashtme Shqiptare del një tjetër e vërtetë, që i jep të drejtë ambasadorit Galanxhi në SHBA. Investimet sipas buxhetit të Ministrisë së Financave për këtë vit, janë tre herë më të vogla në vitin 2013, sesa në vitin 2012, në periudhë krahasimore. Ndërkohë që shpenzimet totale janë 5.5 për- qind më të vogla në 2013 sesa vitin e kaluar. Zyrtarët e ministrisë së Jashtme nuk i mohojnë këto shifra. Thonë se ato janë të sakta, por shkojnë edhe më tej. Thonë se edhe vetë ministri i Jashtëm nuk shkon dot nëpër takime zyrtare sepse nuk mund të marrë dikë tjetër me vete. “Ka ndodhur në fakt një vizitë konkrete. Bëhet fjalë për vizitën që është bërë në Athinë nga ministrat e jashtëm dhe të Punës dhe Çështjeve Sociale. Të dy ministrat ishin në vizitë zyrtare. Ministri i Jashtëm kishte fonde sa për të marrë me vete vetëm sekretarin e Përgjithshëm të Ministrisë së Jashtme. Ndërkohë që min- istri i punës dhe Çështjeve Sociale, kishte marrë me vete një delegacion në përbërje të të cilit ishin pothuajse 7 per- sona dhe të gjithë me paratë e shtetit shqiptar. Ndërkohë nga ministria e Jashtme, sek- retari i Përgjithshëm duhet të ishte edhe mbajtës i protokol- lit të takimeve, edhe folës, edhe sqarues, por edhe pjesmarrës në debat” thonë burimet nga ministria e Punëve të Jashtme. SITUATA Letra e Galanxhit dalë në media duket se ka prekur ma- jën e ajsbergut për diplomacinë shqiptare. Çështja e mungesës së fondeve është reflektuar në këtë përfaqësi diplomatike edhe në sitin e vet zyrtar, i cili duhet të jetë në gjuhën shqipe dhe në gjuhën angleze, për këdo që kërkon të kontaktojë am- basadën tonë në Uashington. Por ç'ndodh? Nëse e hap faqen zyrtare vëren se lajmi i fundit i futur në këtë site të ambasadës daton në vitin 2011, ndërkohë që fotot e fundit janë ato të kryeministrit Sali Berisha në shtatorin e vitit 2011 në amba- sadë. Në pamje të parë duket se ambasada nuk ka pasur asnjë aktivitet tjetër përgjatë gjithë këtyre viteve. Në një vëzhgim të kësaj faqe duket qartë se askush nuk ka vënë dorë në të që prej datës 26 nëntor 2011, datë kjo në të cilën është publikuar lajmi i fundit i ambasadës sonë që ka të bëjë pikërisht me një ceremoni dekorimi për Hysen Biberajn. Por në faqen on line ekziston data 3 mars 2011. Në këtë faqe shikohen foto dhe të dhëna për disa nga vendedt turistike të vendit tonë. Fotot e fundit që janë publikuar në galerinë e kësaj faqe janë pikërisht të vizitës së Berishës në Uashington ku është takyar dhe me ambasadorin Gilbert Galanxhi në 20 shtator 2011. PA SIMBOLE DHE FLAMUR Në një shkrim të publikuar pak kohë më parë nga Peter Tase në Shqiptarja.com, u bë i ditur skandali tjetër i amba- sadës sonë në Uashington, ai i mungesës së simboleve kom- bëtare shqiptare në godinën e ambasadës, ku më kryesorja që duhet për t'u dalluar që kjo ambasadë ishte e shqiptarëve, mungonte flamuri shqiptar. “Më bën përshtypje fakti se kjo godinë është e abandonuar komplet, mund të them se është e vetmja ambasadë pa fl amur kombëtar në oborrin e saj, jo vetëm kaq por edhe simbolet kombëtare i ka të vjetëruara dhe të “mykura” prej një kohe të gjatë. Amba- sadës jo vetëm që i mungon ai që quhet fl amur kombëtar por ka nevojë në mënyrë urgjente për t'u restauruar, jashtë edhe brenda, si një godinë historike e qytetit ose më mirë e kryeqytetit të botës”, citohet nga shkrimi i Tases. Dokumenti Letra, Galanxhi denononcon skandalin Letra, që mban firmën e ambasadorit Gilbert Galanxhi, i drejtohet sek- retarit të përgjithshëm në Ministrinë e Jashtme, Gazmend Turdiut, por paralelisht ka shkuar për dijeni edhe te kryeminis- trit Sali Berisha dhe min- istrit i Jashtëm, Edmond Panariti. “Pasi kam anali- zuar buxhetin e vitit 2013 për ambasadën, mund t'ju them me bindje që në fillim se ky buxhet është fiktiv dhe i parealizue- shëm. E thënë ndryshe, është ngecje e përgjegjë- sisë nga ju tek ambasa- dori. Është ‘larje duarsh si Ponc Pilati', në një farë mënyre duke na thënë: ‘këto fonde keni, vrafshi veten tani atje ku jeni. Ju kujtoj se Ambasada në Uashington DC, një nga ambasadat më të rëndë- sishme të shtetit shqiptar, është lënë pa shofer, pa sekretarë teknikë dhe pa pastruese. Besoj se do të mbetet rast unikal që një ambasadë në Uashington nuk ka shofer. Mungo- jnë përafërsisht 9.250 USD. Nga t'i gjejë amba- sadori të cilin e ngarkoni me përgjegjësi ligjore për tejkalim të buxhetit? Mos vallë duhet të hapim ekonomi ndihmëse???”, thuhet në letër. Ish- ministrja e Jashtme dhe njëherësh nënkryetare e Komisionit të Jashtëm, Arta Dade shpreh shqetësimin e saj lidhur me skandalin që po ndodh në diplomacinë shqiptare dhe konkretisht falimentimin e ambasadës sonë në Uashington. “E kam ndjekur shqetësimin e ambasadorit tonë në uashington Gilbert Galanxhi. Është një prob- lem diskretitues për diplomacinë shqiptare. Jo vetëm letra e tij, por mënyra sesi vepron Ministia e Punëve të Jashtme lidhur me ndarjen e fondeve në buxhetit dhe mungesën e tranparencës së tij. Mesa duket kjo gjë nuk është realizuar. Sigurisht politikat diletante edhe me hapjen e pa- justifi kuar të ambasadave edhe fryrja e personelit diplomatik jo nga hierarkia e diploma- cisë, por duke i ndarë postet si shpërblime për militantët apo të afërmit dhe nepotizmi që ka prevaluar në emërimet e diplomatëve, ka bërë që fondet të mos mjaftojnë për funksion- imin normal të përfaqësive tona diplomatike. Së dyti, kjo ambasadë ka patur edhe një problematikë tjetër lidhur me investimet për rikonstruksionin e godinës. Është një godinë që është lënë drejt degradimit, nuk janë dërguar fondet në kohë dhe nuk janë marrë masat për prokurimin në kohë që edhe rikonstruksioni të kishte përfun- duar”, shprehet Dade. Ndër të tjera, ajo shton se këto skandale fl asin për një imazh aspak dinji- toz që vjen duke u përkeqësuar. Ajo shkon dhe më tej duke ngritur dyshime për përdorimin e fondeve. “Gjithashtu fondet nuk e dimë nëse kjo ambasadë i ka shpenzuar për të kuruar im- azhin e kryeministrit, por dihet që mjaft fonde nga diplomacia janë shpenzuar për të bërë makiazhet e qeverisë dhe në mënyrë të veçantë të kryemin- istrit Berisha”, thotë Dade. Faksimile e faqes zyrtare të ambasadës sonë në Uashington Faksimile e letrës së ambasadorit drejtuar Ministrisë së Jashtme “Ministrat në takime 7 shoqërues, Panariti vetëm një”
3E diel, 10 mars 2013 POLITIKE Elbasan, Imami: Do fi tojmë, bllokmenët nuk na bllokojnë dot PD e Gramshit festoi dje 22 vjetorin e themelimit të saj. Të pranishëm ishin kreu i grupit të punës për Qarkun e Elbasanit Arben Imami, numri dy i Kuvendit Turku, deputetët Hida e Sula, drejtues dhe themelues të PD në Gramsh. Imami nënvizoi se duhet menduar për politika afatgjata të investimeve, ndërkohë që shprehu garancinë që dhe Gramshi do jetë fi timtar me PD e koalicionin e saj. “Ne jemi fi timtar në Peqin, në Belsh, do vijojmë në Cërrik e Sulovë, në Gramsh e gjithë Qarkun e Elbasanit”, tha Imami, duke u fokusuar në tre investime madhore që do ndryshojnë jetën e banorëve të Gramshit që janë rruga Tiranë-Elbasan, rruga Gramsh- Banjë, që do afrojë Gramshin me Tiranën e HEC-i i Banjës, si pjesë e kaskadës së Devollit, një investim ky, prej 1 miliard euro. “Të punojmë për një mandat të tretë që vizioni i Shqipërisë europiane të mos bllokohet nga ish bllokmenët”, përfundoi Imami. Kandidim i sigurtë për të gjithë bashkëpuntorët Zgjedhjet, pritet shpërthimi i debatit te PD për kandidimet Berisha lë 16 deputetë aktualë jashtë listës Avokati i Popullit Totozani, nesër në Kuvend për ligjin e mbikqyrjes Avokati i Popullit pritet që të raportojë ditën e hënë përpara Komisionit të Sigurisë lidhur me propozi- met që ky institucion ka mbi projektligjin për mbikqyrjen e sigurisë kombëtare mbi institucionet e inteligjencës në vend. Në seancën dëgji- more që do të bëhet për këtë projektligj Avokati i Popullit do të paraqesë sygjerime si dhe vërejtje mbi hartimin e këtij projektligji. Pritet që Avokati i Popullit të kërkojë qartësim sa më të detajuar të funsksionimit të këtij nënk- omisioni si dhe ruajtjen dhe mbrojtjen e të dhënave. Më pas do të jenë dhe organizata dhe institucione të tjera që do të shprehin propozimet e tyre lidhur me hetimin që do të bëjë ky nënkomision, i cili do të drejtohet nga opozita. Ndërkohë që më parë në se- ancën dëgjimore janë dëgjuar propozimet e SHISH, Proku- rorisë së Përgjithshme si dhe të shoqërisë civile, të cilët kthyen për rishikimi nene të veçanta të këtij ligji që kishin të bënin me kompetencat dhe fushën e zbatimit të këtij ligji nga nënkomisioni që do të ngrihet pas miratimit të këtij ligji. Projektligji para- shikon që ky nënkomision të hetojë mbi institucionet e integjilencës dhe veprim- tarisë së tyre TIRANE JAKIN MARENA Kreu i mazhorancës Berisha nuk është i qetë sa duket në lidhje me problemet e brendshme në PD, tashmë që fushata e “piketimit” të kandidatëve për deputetë ka filluar. Pavarë- sisht se kryeministri përpiqet që problemet që ka brenda kupolës blu ti kalojë me akuza kundër Ramës dhe për më tepër për ta transferuar dhe krizën e PD tek PS, nuk mund ta fshehë kurrsesi me akuza ndaj kundërshtarit politik, ndonëse strategjia e diver- sionit shpesh herë ka bërë punë në radhët e kampit rozë. Tashmë që PD dhe aleatët e saj janë në fundin e mandatit të dytë qeverisës, vetë listat e përfolura për kandidatë për deputetë e tregojnë më së miri këtë. Berisha ka dërguar në qytetin bregdetar të Durrësit, madje kanë filluar punën në zonat e përcaktuara në të cilën do të jenë në listat prioritare rajonale të PD për zgjedhjet parlamentare të 23 qershorit të këtij viti, të gjithë bashkëpuntorët e tij më të ngushtë në kryemi- nistri, por dhe në dikastere të ndryshme. “Sistemimi” i tyre në listat e sigurta për deputetë, tregon më se miri se do të ketë zhvendosje në qarqet përkatëse. Konkre- tisht, tashmë është i sig- urtë kandidimi i Drejtorit të kabinetit të kryeministrit, Oerd Bylykbashi, sekretarit të përgjithshëm të Këshillit të Ministrave, Gjergj Lezhja dhe kandidatit për presi- dent të PD Artan Hoxha në qarkun e Durrësit, kandi- dim që nxjerr jashtë loje tre deputetët aktualë të PD, ku ende mbetet mister cili do të dalë. Ndërkohë që në Tiranë do të kandidojë prefekti Keltis Kruja e zv.ministrat Eno Bog- zo, Taulant Bimo dhe Edit Harxhi, të cilët dhe këta tre do zhvendosin nga lista e sigurtë e qarkut të Tiranës deputetë aktualë, në Kukës Avenir Peka e Isuf Çela, të dy këta do zhvendosin dy deputetët aktualë, duke qënë se vetëm Noka është në krye të listës. Ndërsa në Fier zv.ministri Alfred Rrushaj, në Elbasan botuesi Fahri Balliu dhe i rikthyeri ish-kreu i PD Ed- uard Selami, në Vlorë Arben Qirjako dhe dy këshilltarët e kryeministrit Glori Hysi e Pet- raq Milo, në Korçë Eduard Ypi dhe këshilltarja Suzana Gux- holli dhe në Berat Astrit Ve- liaj dhe Dhori Kule, do bëjnë zhvendosjet përkatëse, duke larguar jashtë listës priori- tare deputetët aktualë. Parë në këtë këndvështrim, sipas përllogaritjeve nga PD i bie të mbetën pa kandiduar, nëse vërtet Berisha nuk shton më asnjë prej bashkëpuntorëve të tij, 16 deputetë aktualë, që mbeten jashtë listave. Fushata Berisha dhe Rama, debat për taksat Kreu i AK, Kreshnik Spahiu, ka bërë publike statis-tikat e mbështetësve të shtetasit Sali Berisha në rrjetin social Facebook. “85 441 mbështetës nga Ser- bia për shtetasin Berisha në rrjetin e tij në Facebook, ata që pëlqejnë Sali Berishën nga Serbia janë shtatë herë më shumë se sa shqiptarët nga Kosova. Ky njeri që simbolizon vetëm akte tradhtare duhet të sqarojë publikisht mbështetjen nga afro 100 mijë simpatizantët serbë. Lidhjet e Berishës me Serbinë edhe në rrjete sociale mendoni se çfarë bëhet në aferat e tij korrup- tive në tetë vite qeverisje” tha Spahiu. Ai akuzon dhe Kushtetuesen si shërbëtore të Berishës. AK në Gramsh, Spahiu: “Sali Berisha po përdor çdo metodë shoviniste bllokimi” Përsëritja e premtimit të PS për zbutje të barrës fiskale për biznesin dhe veçanërisht për vendosjen e taksës progresive, vijon të sulmohet nga kryemin- istri Berisha, që tha se poli- tika e ofruar nga PS është politikë e rrënimit, pasi shkurton automatikisht me qindra vende pune. “I themi Ramës hiq dorë nga dashuria për dajën tënd. Taksa e Kolekës s'vendoset kurrë”, tha kryeministri Berisha. Po reagon kreu i PS Edi Rama, iu përgjigj deklaratës së Berishës përmes rrjetit social Face- book. “Të thuash taksimi i ndershëm=komunizëm, kurse taksa e sheshtë =ka- pitalizëm, dmth ta dish kapi- talizmin vjedhje me dhunën e pushtetit”, tha Rama. “Të paguash më pak taksa si kryeministri se një mësues e të klithësh PËRPARA! do të thotë të rrënosh shtresën e mesme me taksën e sheshtë. Të qeverisësh një vend me 1 milionë të pa- punë dhe ta mohosh duke klithur Për Para!, do thotë të udhëheqësh rrënimin e vazhdueshëm”, shkruan Rama.
SUPLEMENT JAVOR I RILINDASI www.shqiptarja.com E diel, 10 mars 2013 18 SH.com ARKIV BOTIMI I VYER “SHQIPERIA IME” Zbulohet himni i kompozuar nga Henri Dickson Ja partitura surprizë....Nuk dihet ende nëse është regjistruar ky hymn dhe, nëse po, a mund të ketë shpëtuar ndonjë disk i tij, por dihet se H.Dickson është vetmi deri më sot që i ka kushtuar një himn vendit tonë... VLADIMIR MOLLA Kohët e fundit, koleksionit tim të botimeve muzikore, krye-sisht shqiptare të periudhës para viteve 1990 iu shtuan edhe disa botime të vjetra me shumë vlerë, si “Hymni i Vatrës” apo edhe botime të Shoqërisë muzikore “Band' e Lirisë” e Korçës, si marshi “Kongres' i Elbasanit” dhe marshi i vet kësaj Shoqërie. Ky botim mban edhe vulën e saj në formë dy rrethore, ku në rrethin e brend- shëm me dimensin 23 mm është vizatuar shenja e muzikës e rre- thuar me lule. Ndërsa, në rrethin e jashtëm me dimension 38 mm janë shënuar në gërma kapitale fjalët: SHOQËRI E MUZIKËS BAND' E LIRISË KORÇË 1908. Në qendër të botimit është publikuar një foto e trupës së Bandës e fotografi t P. Sulidhi, e vitit 1929, që tregon 25 muzikantë me uniformë, të cilët mbajnë në duar vegla fryme dhe, vetëm dy prej tyre, instrumente perkusioni. Duke u nisur nga viti i fotografi së, forma dhe ngjashmëria gati-gati e njëjtë e të dyja botimeve, mendojme se këto marshet do të jenë botuar në vitin 1929 prej drej- tuesit të kësaj Bande, Prof. Paskal Anibale (Pascal Anibale). Por, të papriturën më të madhe dhe njëkohësisht më të këndëshme na e solli gjetja e një botimi të huaj, pikërisht të “Lutecia” (Lu- tetia) 4, rruga Rolën (Rolin) Paris (Francë), e specializuar në botimet muzikore. Është fjala për hymnin “Mon Albanie” (“Shqipëria Ime”), të kompozuar nga Henri Dickson, një këngëtar gjithë hijeshi, lindur në Elias Cohen, Telmcen (Algjeri), më 1872. Karierën e tij ai e fi l- loi si njëri prej pararendësve të fundit të asaj që në muzikë, në artet pamore, në prodhimet e ndryshme, sidomos ato të drurit, veshjeve dhe jetës të shkujdesur e të gëzuar në përgjithësi, njihet si periudha e Epokës të lumtur (La belle epoque). Pikërisht në këtë kohë dolën një sërë kompozitorësh dhe këngëtarësh, që interpretonin këngë të muzikës së lehtë të tipit variete, kryesisht në kafene, foli berzherë (folie bergere), Mulën ruzhë (Moulin rouge), music-holl, valle të ndryshme, si kan-kanet e famshme (valle femërore me tep- tij përpara publikut parizien, prej paraqitsit Bartolo, i cili duke shfrytëzuar simpatinë e publikut ndaj tij, gjatë shfaqjes e paraqiti për të korrur duartokritjet e ras- tit rishtarin, si shokun e tij më të ngushtë. Dhe, mbas këtij përcak- timi, me zë të ulët i pëshpëriti: Si e ke emrin? Duke mos dëgjuar mirë përgjigjen, sakaq bërtiti me sa fuqi kishte: Henri Diksooon. Ky emër- thonë jetëshkruesit- nuk iu shqit gjithë jetën deri sa vdiq në Paris më 1938, pasi kishte kënduar deri më 1936. Në kohën e lavdisë Dickson u lajkatua mjaft prej publikut. Nga gjithë repertori i tij si këngëtar pëlqehej veçanërisht krijimi i valsit të kënduar “Kam qarë kaq shumë për ty”, (J'ai tant pleurer pour toi), kompozuar prej Jozef Riko (Joseph Rico), me poezi të Zhorzh Milandi (Georges Milandy). Suksesi i tij u zbeh, kur ky vals u bë i pavdek- shëm dhe u këndua më pas me një stil mjeshtëror të Berard-it (Adolphe Berard). Interpretimin e kësaj kënge ky e paraqiti në një mënyrë krejt të re dhe të paparë deri atëherë. Kureshtjen tonë e shtoi edhe fak- ti, se lidhur me botimet muzikore me temë nga Shqipëria, ose për heronj të saj, kompozitorët e huaj rime, valse etj). Ndër këta krijues bënte pjesë dhe Henri Dickson, që u shfaq pa- pritur në Paris në çerekun e fundit të shek. XIX. Ai njihej me një emër të latinizuar Diksi, i ndryshuar brenda natës së parë të daljes së Figura e ballinës me autor Dykersi (Dukercy) është bërë në formën e një pllakati publicitar, apo të një afi sheje tradicionale fi lmi e përmasave 36 x 27 cm, që për kohën mund të quhet e një cilësie shumë të mirë NË FOTO: Kopertina e botimit të himnit kushtuar Shqipërisë NË FOTO: Henri Dickson
SUPLEMENT JAVOR I RILINDASI www.shqiptarja.com E diel, 10 mars 2013 14 SH.com DOKUMENTE TË REJA ARKIVA KLERIKET SHQIPTARE TE MESJETES Zbulime befasuese nga arkivat e Dubrovnikut Ja arritjet e tyre në qytetet e bregdetit dalmat. Sipas burimeve arkivore të Zarës, Trogirit, Kotorrit dhe Dubrovnikut, nga Shqipëria ishin arratisur në këto qytete françeskanë me emër, që më vonë do të shpalleshin edhe martirë, dhe që nderohen e respektohen edhe sot e kësaj dite... DR. ETLEVA LALA vijon nga faqja 13 ...nipin e tij në Dubrovnik: “docere Dona- tum et Catonem ut sciat interpretari.” Rasti tjetër eshte ai i një kleriku të lartë (kanonik, presbyter) nga Drishti, i familjes Ungari. Ky ishte Nikolla, i cili hapi një shkollë fi llore në Stagno afër Raguzës në vitin 1388, “domini Nicole de Drivasto pro affi ctu domus, in qua debet tenere scolares in Stagno pro docendo (!) eos legere et scribere.” Nuk mund të mos përmendim rastet nga qytet-komuna e vogël e Drishtit, ku kemi një numër jashtëzakonisht të madh priftërinjsh të arratisur në Raguzë dhe në qytete tjera bregdetare dalmate. Është i veçantë rasti, kur Senati Dubrovnikas, në gusht të vitit 1388 debaton për priftërinjtë e arratisur nga viset shqiptare, gjë që tregon rëndësinë dhe seriozitetin e këtij problemi. Klerikët, rastet e të cilëve do të analizo- jmë në vijim, ishin me origjinë nga qytetet e mëdha shqiptare, në të cilat kishte një traditë të krishterimit që nga zanafi lla e tij. Këto qyteet ishin mjaft të zhvilluara në të gjitha aspektet e jetës, ngjashëm me të gjitha qytetet e tjera qoftë të bregdetit Adriatik apo të Europës. Natyrisht, një numër kaq i madh klerikësh shqiptarë, i cili përveçse shërbente në trojet etnike shqiptare, ishte i shpërndarë gjithandej, le të kuptohet se në këto qytete shqiptare, prej nga vinin ata si: Durrësi, Drishti, Danja, Lezha, Sapa, Shkodra, Vregu etj, kishte shkolla në të cilat këta priftërinj përgatiteshin për t'i shërbyer me devotshmëri dhe përkushtim kishës dhe krishterimit. Nëse Urdhërin e Domenikanëve në shek- ullin XIV dhe XV Raguzën (Dubrovnikun e sotëm) e udhëhiqnin shqiptarët, duke trashëguar njëri pas tjetrit postin e nderuar të “Priorit”, nuk mbeten pas as anëtarët shqiptarë të Urdhërit të Shën Françeskut. Kështu p.sh. më 30 prill të vitit 1300, vikar i kuvendit françeskan “Male Braće” në Du- brovnik ishte át Shtjefni nga Shkodra. Po kështu në Zarë, në vitin 1385, provincial i Provincën së Dalmacisë ishte át Minori nga Durrësi, që ishte arratisur më 21 dhjetor të vitit 1381 për shkak të mosmarrëveshjeve me familjen fi snike shqiptare të Topiasve. Po në Zarë, në vitin 1396, guardian i kuvendit të françeskanëve është shqiptari, át Gjoni nga Drishti, i cili ishte larguar nga Shqipëria për shkak të frikës nga turqit, të cilët herë pas here sulmonin Veriun e Shqipërisë. Një tjetër provincial shqiptar, át Nikollën, të ikur nga Durrësi e gjejmë në Zarë, më 14 tetor të vitit 1440. Ai ishte larguar nga Durrësi më 29 janar të vitit 1439, pas një konfl ikti me proveditorin venedikas të qytetit. Sipas burimeve arkivore të Zarës, Trogirit, Kotorrit dhe Dubrovnikut, nga Shqipëria ishin arratisur në këto qytete françeskanë me emër, që më vonë do të shpalleshin edhe martirë, dhe që nderohen e respektohen edhe sot e kësaj dite. Për fat të keq, të dhëna për këta martir ka shumë pak të ruajtura. Ata janë: në qytetin e Birbirit át Ndreu nga Durrësi që ishte ar- ratisur në vitin 1331 dhe kishte vdekur në atë qytet në vitin 1355; në Cres át Mëhilli, kishte ikur nga Shkodra në vitin 1329 dhe kishte vdekur në vitin 1350; në Trogir ishte arratisur nga Drishti át Gjon Bukëmiri në vitin 1340 dhe kishte vdekur në vitin 1345, në të njëjtin vit, në këtë qytet kishte vdekur disa muaj pasi ishte arratisur nga Durrësi edhe át Gjon Buka, pastaj në Kotorr ishte arratisur át Adami nga Durrësi në moshë të shtyrë më 17 prill të vitit 1329 dhe kishte vdekur një vit më vonë. Sipas burimeve akrivore që ruhen në Arkivin Shtetëror të Dubrovnikut dhe në Kuvendin Françeskan “Male Braće” po në Dubrovnik, gjemë të dhëna fragmentare, të pakta ose vetëm përmendje emri, edhe për këta priftërinj të arratisur nga Shqipëria të cilët jetuan e vepruan në Dubrovnik, kryesisht në Kuvendin Françeskan: át Qipriani nga Ti- vari në vitin 1288; át Lluka nga Tivari në vitin 1340; át Ndreu nga Shkodra në vitin 1347 që ishte edhe guardian i Kuvendin Françeskan “Male Braće” dhe kishte ikur në gusht të vitit 1345, kurse si guardian emërohet në vitin 1346. Vdes në Dubrovnik më 23 maj të vitit 1354; át Ndreu nga Durrësi ikën për në Du- bronik në vitin 1345, në vitin 1347 e gjejmë në dokumente si prift të thjeshtë, ndërsa në vitet 1371 dhe 1381 si guardian në “Male Braće;” át Dhimitri nga Shkodra në vitin 1348 e gjejmë si kustos, ku për të shënohet se kishte ikur nga vendlindja në vitin 1339 për shkak të frikës nga hakmarrja, sepse njëri nga vëllëzërit e tij, Mëhilli, kishte vrarë një kushëri të ipeshkvit të Shkodrës. Në vitin 1354 këtë françeskan e gjejmë si ipeshkëv të Stefanikës në vitin 1354 dhe si kryeipeshkëv të Durrësit në vitin 1369, ku sipas të gjitha gjasave ai kishte zgjidhur problemet me gjakmarrjen që kishte pasur në vitin 1339. Lista e rasteve ne dokumente arkivore eshte e gjatë, por secili rast është in- teresant, sepse sjell pjesëza nga jeta dhe men- taliteti i arratisjes dhe i lëvizjes në atë kohë. Në burime arkivore gjejmë të dhëna edhe për át Nikollë Markun nga Ulqini në vitet 1349 dhe 1354, ku thuhet se ishte arratisur nga Ulqini, pa shënuar arsyetimin e largimit. Në vitin 1349 ka të dhëna për át Gjin Shqiptarin nga Durrësi, ndërsa në vitin 1354 për át Fran- gun e Zi nga Sapa. Për át Minorin nga Sirgji i Durrësit gjejmë informacione në vitin 1355, kur kishte arritur në Dubrovnik dhe ishte NË FOTO: (Lart) Ana verso e dokumnetit nga viti 1252 ku fl itet per prifetrinjet shqiptar ne Raguze (Djathtas) Dokument origjinal ne pergamen nga viti 1409 nxjerre ne Ark. e Dubrovnikut ku fl itet per prifterinjet shqiptar NË FOTO: (Lart)Dokument origjinal ne pergamen nga viti 1451 nxjerre ne Ark. e Dubrovnikut ku fl itet per priftin shqiptar Gjon Gazuli (majtas) Ana verso e dokumnetit nga viti 1254 ku fl itet per prifetrinjet shqiptar ne Raguze
12 E diel, 10 mars 2013 Spitali Amerikan në bashkëpunim me Raiffeisen Bank ju mundëson financimin nga 100 000 Lekë deri në 700 000 Lekë për Kirurgji Plastike (Estetike). OPINION Koment NGA SHINASI RAMA vijon nga faqja 1 Në dorë të kujt do të mbetet PD? ...përgjuara e me radhë. Arsyeja e vërtetë është se njerëzit tanë, simbas mendësisë klasike katundare, ndryshe mendojnë, ndryshe thonë, e ndryshe veprojnë. Me një pragmatizëm ka- tundar klasik të mbështetur në dukje në sjelljen burrnore “kam ngrënë bukën e fi lanit” sjellja e të gjithëve në lojë motivohet nga tre parimet e sprovuara katundare, “kalova lumin, të vjedhi edhe kalin,” “gjithkush për atë të vetën” dhe “qeni leh atje ku ha.” Motivimi kryesor është ruajtja e interesave të ngushta, mënyra e mbro- jtjes të të cilave nuk kuptohet lehtë nga të huajt si për shembull blerja e votave vetëm me një gjel deti, me një thes mielli, dhe me nga një lopë për familje. Këtë nuk ta thotë kush në një pyetësor telefonik. Ajo që ndodhi me skuthin intelektual Fatos Nano mbas vitit 2005 mund të ndodhë edhe me kulimin politik Sali Berisha. PD do të ketë probleme të tjera nga gjendja e PS dhe ujrat do të sqarohen mbas zgjedhjeve. Ti marrim një nga një disa nga këto probleme kryesore që do të lindin mbas zgjedhjeve. Një hap i mirë është të fi llohet me një vlerësim se cila është paraqitja e jashtme e PD-së. Paraqitja e jashtme e PD është e një partie qeverisëse dhe e një reparti ushtarak të komanduar mirë ku shefi din se c'bën. PD i ngjan një strukture që drejtohet nga një ud- hëheqës shumë i fortë në kryeministri. PD ka një grup deputetësh që kontrollojnë zona të caktuara në formën e pashallëqeve politike të konsoliduar me lidhje klienteliste dhe me një numër shumë të madh, dhjetra-mijra vetësh që kanë punuar në qeveri. PD është një parti me lidhje të shumëfi shta në ekonomi dhe me pasunarët që e mbështesin pa mëdyshje. PD gëzon mbështetje masive në disa shtresa të popullit dhe në zona të caktuara. PD kontrol- lon dosjet që janë si thupra e mesuesit në shkollën e katundit. Po ashtu PD ka një infl u- encë të ndjeshme në strukturat e bandave në botën e nëndheshme. PD është në kontroll të një perandorie televizive e shtypi që shpraz pa ndërprerje një propagandë coroditëse. PD është një parti që po mbledh rreth vetes të gjithë ata individë që dikur ishin pjesë e saj (me përjashtim të Alëksandër Meksit, dhe pa modesti, edhe timen, se duan s'duan ata, PD është partia që e kam nisur e themeluar edhe unë). Në letër e si makinë elektorale PD është një parti impresive. Është e sigurtë se Sali Berisha do të nxjerrë një listë tejet konkuruese në nivel kombëtar me kandidatë për deputetë, do të mbledhë 300,000 vetë në mitingun parazgjedhor, do të ketë në dispozi- cion para me thasë, televizione private, gazeta fletërrufe, dhe do të zhvillojë një fushatë shumë të fortë, të egër dhe pa asnjë rezervë kundër gjithkujt që i duket pengesë në rrugën e tij. PD duket si një parti shumë e fortë dhe me rrënjë në shoqërinë shqiptare. Në fund Sali Berisha do të ketë një grup kuvendor të numerikisht substancial të PD-së në Kuvend. Kjo pritet. Mirëpo kjo është vetëm paraqitja. Saliu do të sillet si fi timtar, cilido që të jetë rezultati. Sjellja e tij është e shpjegueshme. Sali Berisha nuk do të ndalet para asgjëje sepse këto zgjedhje janë për jetë a për vdekje dhe për mbijetesën e tij dhe të familjes së tij. Por ai e di se pika e zgjedhjeve do të jetë një pikë Sali Berisha do të jetë kryetar i përjetshëm i PD-së. Kjo përkthehet kështu. Ai është kryetari i përjetshëm i PD-së për sa kohë që ai vetë do të ketë jetë, d.m.th e ndoshta katër-pesë vjet të tjera, ja edhe dhjetë vjet, por pa dyshim jo tridhjetë e pesë sic shpresonte në një moment deliri parlamentar Saliu. Herët a vonë do të vdesë si gjithë të tjerët dhe askush më mirë se ai nuk e di se sa delikate është gjendja e dikujt në moshën e tij dhe në gjendjen e tij. Në mos tjetër, veshja antiplumb të jep kruarje, shpesh të bezdisshme e të padurueshme. Mirëpo, edhe me Saliun kryetar të përjet- shëm, d.m.th. edhe për ca vjet, në të dy skenaret e mundshme mbas zgjedhjeve pyetja që duhet të bëhet është se cfarë do të ndodhë me PD-në? Kjo pyetje është legjitime sepse mbas zgjed- hjeve ndryshon raporti i forcave dhe problemet me të cilat do të përballet Saliu janë jo të lehta. Fatos nano kishte një parti të strukturuar e të fortë dhe prapë të vetët, të drejtuar nga Gramoz Ruci, me metoda katundare dhe me mendësi katundare ia futën turrë nën hali. Të tre motivet e njohura pragmatike katundare do të vënë në lëvizje e do të ndryshojnë strukturën e PD-së që nuk është e konsoliduar deri në atë pikë sa të mos përjetojë një shkërmoqje ekstreme si në vitin 1997. Prandaj ai po bën gjithcka që mundet që të mos e lejë këtë të ndodhë. Nga ana tjetër njihet mirë fenomeni i partive oli- garkike apo nën kontrollin e një familje, qoftë ajo edhe kriminale, që kur përballen me hum- bjen shkërmoqen e treten si kripa në ujë. PD nuk është PS edhe pse kanë lindur nga e njëra nënë, PPSH. Njëra parti mori kuadrot, tjetra mori të përdoruarit e të shfrytëzuarit. Askush më mirë se Sali Berisha nuk është i vetëdijshëm për këtë punë. Në parantezë duhet thënë se Saliu e di se ka një problem të madh në faktin se PD është një parti qeverisëse e diskredituar në të gjithë drejtimet. PD po qeveris shtetin, por në thelb është një kartel mafi oz që njihet si Trusti i Gështenjave të Tropojës dhe është në shërbim vetëm e vetëm të familjes Berisha. Në tetë vjet qeverisje ndodhën krime të panumërta, ekonomia u shkatërrua, borxhet u rritën me gjashtë miliardë dollarë, u shit deti shqiptar, u shitën pronat e fundit që kishte shteti sh- qiptar, korrupsioni ishte i llahtarshëm, niveli i kontrollit të bandave në shërbim të PD u rrit ndjeshëm. Gjatë këtyre viteve u shkatërrua më tej ushtria, arsimi, shëndetësia, mbrojtja shoqërore dhe siguria. U shitën hidrocentra- let e deri edhe qentë e policisë... Saliu e di se deri tani ka mbajtur bashkë një shportë me karavidhe politike, që do të shprazet sa të bjerë në ujë. Mjafton të shihet fi gura e Arben Imamit, Genc Pollos, Ed Selamit, Tritan Shehut e me radhë. Këta janë si monedha, falen prurësit më të parë. Këtyre nuk ua lë partinë, do ti përdorojë, I ka paguar mirë, por nuk iu beson sepse vetë i ka zvetënuar edhe më shuëm se kanë qënë të përdorur e të zvetënuar. Këta nuk kanë asnjë lloj besnikërie politike dhe me gjuhën katundare, janë aty për “të rruar” para. Mirëpo, PD është e de- tyruar që të nxjerrë si deputetë një numër individësh që janë tërësisht të kriminalizuar, të kapur si nga Sali Berisha ashtu edhe nga kundërshtarët e tij. Kandidatët e PD-së për deputetë, me përjashtim të disidentit të djathit, dhëndrit të partisë, lënë për të dëshëruar. Edhe pse Fahri Balliu tashmë është i Bekuari Apostolik, prapë se prapë, si pisqollë mediatike ai është një rob i Saliut që nuk beson se do ti gëzojë milionat, as ai e as e bija. Fahri Balliu mbahet peng edhe nga ata që ia kanë letrat në dorë, jo vetëm të tijat por edhe të së bijës sepse nuk i ka vetëm Saliu letrat, i kanë disa palë. Po ashtu Fahriu mbahet peng nga ata që ia numërojnë ditët e presin rastin që t'ia kthejnë borxhet e palara. Shëtitjet në bulevard nuk do të jenë më aq të shkujdesura. MARRË ME SHKURTIME NGA FAQA NË FCB kthese dhe vendimtare për Sali Berishën. Para zgjedhjeve ai do të ketë dhe e ka edhe gurin, edhe arrën në dorë. Mbas zgjedhjeve ai do të mbajë arrën dhe dikush tjetër do të ketë gurin. Krahasimi mbaron këtu sepse mbas zgjedhjeve ai do të jetë krejtësisht i pasigurtë, jo aq me prijatarët e partive të tjera se sa me partinë e vet. Në varësi të marrëveshjeve që do të bëhen, ai ose do të jetë një partner i padëshërueshëm në një qeverisje të ashtuquajtur të shpëtimit kombëtar, ose do të jetë në opozitë së bashku me disa partnerë shqetësues e kërcënues. Por në të dy rastet, poshtë kupolës familjare, sjellja e bashkëpunëtorëve të Trustit të Gështenjave të Tropojës është një rebus i pashjegueshëm sepse gjithkush po mendon për të vetën. Po ashtu, duhet thënë se pavarësisht se si përfundojnë zgjedhjet, një gjë dihet e sigurtë.
SUPLEMENT JAVOR I RILINDASI SH.com 17 www.shqiptarja.comE diel, 10 mars 2013 LETERKEMBIM E para është një letër e rrallë, drejtuar Bernard Shout, letra e dytë i dërgohet Thanas Tashkos, dhe e treta është një kryevepër e epistolarit, një letër që Noli ia dërgon Milto Sotir Gurrës… Boston, Mass., 5 janar, 1919 I dashur mik, I lodhur nga shpirti dhe nga trupi, i plakur përpara kohës, i thyer nga shëndeti, me luftë dje dhe me luftë nesër, me një rrezik të ri përpara posa lashë tjatrin pas, me detyrën e tmer- ruar të sulem e të udhëheq kur këmbët e rënduara dëshirojnë shtrihje, ndodhem në shituatën e njeriut të torturuar, që përpiqet ta fshehë mjerimin e tij moral dhe fi zik dhe shtrëngon dhëmbët me një cfort të fundme nga frika se mos i shpëtonjë ulurimë e përmbytur e dëshpërimit. Pas kësaj parafjale, tragjike, në e besofshi, melodramatike, në dyshofshi me nënqeshje, merrni vesh përse më rëndohet pena dhe përse kam heshtur. S'kam qënë mirë dhe s'ma ka kënda për asgjë. Me gjithë që më kini kujtuar me katër le- tra, dhe megjithë që s'gjenja në asnjë çip të zemrës as hien e ndjesës për heshtjen time, prap- e rrëfej me kanu- do të mos ju kisha shkruar, sikur të mos më zbriste papritur një frymësim, në formën dykupësh rakie prej rrushi, të cilat më dhane forcën të mbaronj këtë detyrë të harruar përpara një miku të vjetër. Shishen e çmuar e kam përpara. E vogël për fat të zi, por ka edhe disa kupa brenda, kupë që shtrojnë nervat, që kullojnë gjakun, që shërojnë të sëmurin, që ngjallin të vdekurin. Ma fali sot një besnik zenërdhembshur, pasi mbaroi mesha. Besniku e di që unë s'pi, por ma dha për ilaç. Se i vetëmi ilaç në të cilin besojnë shqiptarët, është rakia. Dhe qënka ilaç me të vërtetë. Vetëm dy kupa dhe m'u ndreq shëndeti: dëshpërimi i lëshon vend një lumturie endërore; buzëvarja ikën e ndjekur prej buzëqeshjes dhe pastaj e bombarduar prej argalisjes; e sotmja s'më duket aq e keqe, dhe për nesër ka Perëndia. Dhe më e mira është që me një kupë të tretë mund të ndreqen të gjitha punët. O burrani! Nën fl amurin e Shahinit trimëria më shtohet, bëhem zjarr e shpuzë! Të kam gjetur, or Milto! Më duket sikur të shoh përpara përmes mjegullës diafane, me të cilën më rrethoi fuqia magjike e ilaçit të vilajetit. Që të kthjellohet koka dhe të më çelen sytë, rrëmbenj kupën e kaltërt, se ashtu këshillojnë theriaklinjt tanë, të shtruar këmbëkryq, që pinë me njërën dorë dhe ia kërcasin me tjatrën! Dhe tani të humba fare! Po kudo që të jesh mos pandeh se të harrova. Të kam kujtuar këtu e ca ditë në Manchester, ku u poqëm herën e parë. Njëditëzaj shkova ca çaste të lumura dyke kënduar legjendën “Plaku i motshëm”. Po këtu duhet të mbaronj se m'u errë sytë dhe nisi të më dhëmbë koka. U muar vesh që ilaçi i mjekëve tanë me kallca dhe me silah s'bëka për mua. Me gjithë këtë prapë mbaroj një punë, se ja ku të shkrova këtë letër me gjallërinë më fl uturake që më dha. Nesër do ta çprovonj edhe një herë kush e di, munt të bëj prapë nonjë çudi. Gjer aherë natën e mirë! Ju falemnderit me gjithë zemër për fjalët e mira që më shkruani dhe përkrahjen besnike që më keni dhënë. Qofshi shëndoshë! Ju përshëndosh vëllazërisht dhe mbetem Juaji me besë + F.S. Noli Peshkop F.S. Noli Tri letra të rralla të Fan Nolit Letra3- Milto Sotir Gurrës Prop. Petruzzelli Clorindo Via Duomo, 340 Napoli, 15 të Majit 1906 I dashuri mëmëdhetar z. Th. Tashko, Me sa gaz m'u mbush shpirti, kur hipa majë anijes dhe që nga urëza lart shpura sytë për të mramen herë nër dherat e mveshura të Misirit. Tri vërshëllime që të shurdhonin veshët, më dhanë zë, që me të vërtetë hikënj nga Misiri përgjithmonë. Kur u nis anija dhe hapej në detra atëherë m'u kujtua një ngjarjez e vogëlz që më ngjau në Douanët të Skënderisë. Kur na shkonin nga Karantina pashë një Dibran të gjorë, një trim të bukur me fl etë që s'na ditke asnjë gjuhë përveç shqipes, pak turqisht vetëm fl iste, po edhe ato me spatë. Çdo që e pyesnin, përgjigjej i ngrati “Selanik”. Më zu gazi dhe i vajta pranë dhe e pyeta: “Mos je shqiptar, ore vëlla?” – “Po, - më tha, - nga Dibra”. – Eja, i thashë. Si ta thonë emrin? – Gani Elmas. – Mirë. Ku e ke bileton? Rrëfeja ati që shkruan aty. Tani eja te heqimi të na shëkonjë. – “Po ç'të më shëkonjë, tha, mua , unë s'kam gjë prej gjëje”. – S'ke i thashë, po ashtu namuzi. Po heqimi s'na qënke atje, dhe prisim. - Pyet, më tha, ku është heqimi. – Pyeta unë dhe më thanë: “Ka punë brenda”. Eja të hyjmë brenda, thotë, ç'punë tjetër na paska? Duro, i thashë, se dhe unë Shqiptar, dhe unë të kulluar e kam gjaknë si ty, po ja tek po pres këtuth. – Mirë, më tha, po nga të kemi z.rinë tënde? – Nga Kolonja, i thashë. - Gëzohem shumë, më tha, dhe vuri njërën dorë në mest, dhe me tjatrën drodhi mustaqezën e rustë, një mustaqe të bukurëz, ngriti ballët përpjetë dhe më shëkonte me një madhëri prej ushtari të vjetër të Romës, dhe me një dashuri e ngashërim të vërtetë, aq sa nisnë dhe i dridheshin buzët dhe lëvezhgat e syvet, si një foshnjëje, që është gati të qanjë. -Po ku vete, më tha? – N'Amerikë. – Dhe menjë copërësh hardhi Arapi, dhe na ftoi të vemë të na shëkonjë heqimi. Unë e nisçë... por ajy me mbajti nga dora e më tha. – “Rri, ku vete? Neve jemi më të shëndoshët e dynjasë”. – “Namuzi, bre vëlla, i thashë! Dhe pampori shkon pas gjysmë saati”. Mirë më tha, të shkojmë, po unë ja qijë tëmën pamporit, një herë u poqmë dhe u gjetmë vëllezër”. – Na pa heqimi, dhe shkova unë se s'më mbetej kohë. Tek hikënj dëgjonj: “Shko me shëndet. Të qoftë udha e mbarë. Te na kujtosh”. Në tri ditë arrimë në Napoli, të shtunën. Sapo hymë në limant dhe na qerthuan barkaz plot me Napolitanka që këndonin dhe losnin dhe hapnin umbrellat për së prapi, dhe udhëtarët u shpinin grosh dhe gjysmë franga të Misirit. Duallmë në Douanë dhe shkuam në hotelt. Perëndi e lartë. Çfarë qytet, çfarë bukuri, çfarë udhëra dhe sheshe me shadërvane dhe gra dhe çupa, mos më keq o Perëndi. Po mua këto bukurira s'më bëjnë asnjë impresionë, se dhe s'e dimë ku do më dalë puna. Biletën e nxora që këtejza. Anija do të shkonjë më 18 të Majit ora 5 p.d. po unë lipsem të jem atje saati 2, se do na shëkonjë prapë heqimi, dhe le të jemi më të shëndoshët e dynjasë si tha Dibrani. – Perëndia na ruajti nga e keqja. Këtë frikë fi tova nga 73 shkallët e Doctor Adamidit. Njëditëz shkuam me tramvaj në Pozillipo, një venth nga më të bukurit e botës. Anës detit, lart Napolit, një udhë që hipën maj bregut. Nga ana e detit poshtë shtëpiza dhe villaz të stolisura, të donatisura me lule çdo farë ngjyre dhe me pjergulla që thua se po janë të ndërtuara majë detit dhe lart prapë ashtu maj bregut me Napolitanka që kullosin dhi dhe kecër dhe gjithnjë po u qesh buza. Hipmë lart majë bregut dhe që andejza dukej posi panoramë tërë Napoli dhe kundrejt volkan-Vezuvi që tymos gjithmonë. Dhe kur u mejtuashë atje që munt të mos më lenë të hikënj duke gjetur nonjë cen ndër sytë tim, më ra zali dhe pak mbet të rrogullizëshe tatëpjetë. Zbritmë dhe hymë brënda në Napoli. Dije, shkuam dhe pamë Vezuvinë dhe ja tek po ju dërgonj pak pluhër nga llav' e tija dhe fl etë prej luleve mollësh atje pranë. -Po na e kemi shpresën të madhe - dhe fati i Shqipërisë s'fl e. Të përshëndosh me mall Fan Noli P.S. Pas letrës në març një kart-postal, domethënë që më lanë dhe shkova. Letra 2- Thanas Tashkos Fan Noli
Zbulime befasuese nga arkivat e Dubrovnikut Viti III - Nr:10 E diel, 10 mars 2013 KLERIKET SHQIPTARE TE MESJETES Kryeredaktore: Admirina PEÇI Që në fi llim të shekullit XIV, në qytetet bregdetare dal-mate, siç janë Kotorri, Du- brovniku, Spliti, Shibeniku, Senji, Zara, Pula, etj, në bazë të burimeve dokumentare të pabotuara ose të botuara të arkivave të këtyre qyteteve, por edhe atyre të kuv- endeve, manastireve dhe kishave përkatëse, gjejmë një numër të kon- siderueshëm priftërinjsh shqiptarë që ishin arratisur apo kishin emigruar, kryesisht për shkaqe të dhunës, presionit, rrezikshmërisë së lartë për jetën e tyre, e në disa raste edhe për kushte më të mira ekonomike apo edhe për ngritje në hierarkinë kishtare. Në qytetet e lartcekuara por edhe të tjera të bregdetin dalmat, kishte mungesë të klerikëve vendas qofshin ata priftërinj të thjeshtë apo nga sh- tresë e lartë klerikësh. E kundërta është me qytetet shqiptare, ku ka një numër jashtëzakonsht të madh Me rastin e përvjetorit të 48 të vdekjes së peshkopit, shkrimtarit, poetit, studiuesit… Pas botimit të letërkëmbimit të tij, nga prof. Nasho Jorgaqi, sjellim një copëz nga mozaiku shumëngjyrësh i epistolarit Nolian… Në jetën e tij, Fan Noli ka shkruar me mijëra letra, kartpostale, tele- grame etj. Sipas sekretares Meri Xhons, “Peshkop Noli ishte një letërshkrues i ndërgjegjshëm. Ai harx- honte kohë dhe energji për letra...” Këtë e dëshmon qartazi fondi i trashëguar i epistolarit të tij, i cili ndo- nëse nuk na ka arritur nga gjithë ç'ka shkroi, prapë është i konsiderueshëm dhe me vlera të gjithan- shme. Noli, padyshim, është nga personalitetet e kulturës dhe historisë sonë, që për nga pasuria dhe cilësia e letrave që ka, zë një vend parësor në fushën e epistolarit shqiptar. Burimet për të gjurmuar dhe sigu- ruar letërkëmbimin e Nolit kanë qenë të ndryshme dhe të shpërndara në kohë dhe në hapësira të mëdha. Tregues i gamës tepër të gjerë të korespondencës së Nolit janë jo vetëm letrat që kemi në dorë, por dhe blloqet me adresa të shum- ta që ai ka lënë. Vetëm nga një bllok adresash, mbajtur në vitet '20-'30, ku ato janë shënuar alfabetik- isht, gjejmë me dhjetëra emra njerëzish, shqiptarë e të huaj, miq dhe të njo- hur, veteranë dhe vep- rimtarë, bashkëpunëtorë e bashkëluftëtarë me banim në SHBA dhe Evropë, në Amerikën e Jugut dhe Af- rikë, pa përmendur vende të tjera. Janë aty adresat e bashkatdhetarëve shqipta- ro-amerikanë, por... Kodra e qytetit të for-tifi kuar të Beratit ka formën e një trekëndori të çrregullt të rrethuara me mure që formojnë anët e gjata të lakuara, prej të cilave ajo lindorja ar- rin deri në 600m gjatësi, ndërsa ana veriperëndi- more dhe jugperëndimore nga 400m, seicila. Kështu muret rrethuese të peri- udhës qytetare ilire duke iu përshtatur terrenit të kodrës arrijnë një gjatësi prej 1400m seicila. (Apol- lon Baçe, Qyteti i forti- fikuar i Beratit, “Monu- mentet” 2, 1971, Mihal Duri, Tiranë, 1971, f.43) Edhe në Berat duket se lin- ja e murit mesjetar ndjek linjën e fortifi kimit antik, siç konstatohet në vendet Inventarit të periudhës qytetare ilire i shtohet edhe një kionisk (kolonë që vihej mbi varr, me emrin e të vdekurit), i cili është e vetmja dëshmi deri tani në aspektin e gurëve funerarë si një dëshmi e trashëgimisë ilire në kalanë e Beratit “Shqipëria ime” zbulohet himni i Henri Dickson Epistolari Nolian Një thesar me mijëra letra Dëshmi të reja të trashëgimisë ilire në Berat NASHO JORGAQI DRITAN ÇOKU ARRATISJET NGA SHQIPERIA DHE KARRIERA NE QYTETET E BREGDETIT DALMAT E-mail: rilindasi@gmail.com Na ndiqni edhe online WWW.SHQIPTARJA.COM Suplementi i së dielës te SHQIPTARJA.com e tjera. (Kamilo Prash- niker, Arnold Shober, Kërkime arkeologjike në Shqipëri dhe Mal të zi, Tiranë, 2003, f.62). Inven- tarit të periudhës qytetare ilire, përveç fazës së parë të mureve të kalasë, qera- mikës, objekteve metalike dhe kocke, monedhave etj, i shtohet edhe një kionisk (kolonë që vihej mbi varr, me emrin e të vdekurit në Greqinë e lashtë), i cili është e vetmja dëshmi deri tani në aspektin e gurëve funerarë si një dëshmi e trashëgimisë ilire në kalanë e Beratit. Brenda kishës së shën Jan Theologut (Gojartit) K-031 në kalanë e Beratit, në vendin pranë altarit, bën pjesë një kionisk (fi g.1) që mesa duket nuk... Ja partitura surprizë....Nuk dihet ende nëse është regjistruar ky hymn dhe,nëse po, a mund të ketë shpëtuar ndonjë disk i tij, por dihet se H.Dickson është vetmi deri më sot që i ka kushtuar një himn vendit tonë... faqe 20faqe 18-19 klerikësh të cilët përgatiteshin dhe formoheshin në ambientet vendore, përkatësisht në shkollat ekzistuese pranë qyteteve-komu- na apo pranë katedraleve të tyre. Përgatitja e lartë profesionale në shkollat vendore dëshmohet edhe sipas dokumenteve arkivore. Shkolla te tilla p.sh. ka pasur disa në Shkodër në vitin 1416: “la scuola overo frataglia de Santa Barbara; la scuola overo frataglia de San Mercurio; la scuola overo frataglia de Santa Croce.” Nuk janë të rralla rastet, kur nga familjet fisnike shqiptare kishte disa anëtarë klerikë të lartë që arrinin deri në pozita ipeshkvësh apo kryeipeshkvësh të cilët për shkaqe të ndryshme u detyruarn të arratisen-emigrojnë në qytetet e tjera të bregdetit dalmatinas dhe atje dërgojnë ndonjë anëtar të familjes së tyre si mësues, p.sh. siç është rasti i një prifti nga famullia e Shën Palit nga Pulti, e Ndreut, i cili në vitin 1367, dërgon... vijon në faqen 14-15 faqe 16-17 DR. ETLEVA LALA Kostumi tipik i Shën Kostan-dinit është i bërë me copa prej liri dhe leshi punuar me dorë. Gjithashtu veshja bëhej qepur thasë, torba dhe copa të ndryshme. Veshja femërore ishte një tregues i statusit ekonomik për këdo që e vishte. Fundi kishte ngjyrë të kuqe prej leshi, copë e punuar... Arbëreshët/ Shën Kostandini veçoritë e kostumit tipik edhe me copë prej gjineshtre, nga ku nxirrej fi ja në të njëjtën mënyrë siç përpunohet fi ja prej liri, por përdorimi i saj ishte i kufi zuar në bërjen e copave të ashpra, e cila përdorej për të MARIAPAOLA VERGALLITO faqe 19 NË FOTO: (1) Dokument origjinal nga Arkivi i Dubrovnikut nga viti 1445 ku fl et per shpernguljen e shqiptareve (2) Doreshkrim autograf i pritit shqiptar, Gjon Gazulit nga Arkivi i Dubrovnikut (3) Dokument origjinal ne pergamen nga viti 1382 nxjerre ne Ark. e Dubrovnikut ku fl itet per prifterinjet shqiptar
22 E diel, 10 mars 2013 SPORT Superliga Bundesliga League 1 Shkodranët për autokritikë, Flamurtari për revansh, Besa ndodhet në udhëkryq Bayerni fi ton Shalke mund Dortmundin Ibrahimoviç dy gola me Nancy-in Kampionati Shqiptar i futbollit po degjeneron nga java në javë me skandale të reja. Tashmë nuk bëjnë më përshtypje ndeshjet e trukuara, apo thikat në çorapet e futbollistëve të moshave kundër arbitrave, pasi dje në qytetin e Gramshit ka ndodhur një tjetër rast i paprecedentë që ka tronditur edhe një herë nga theme- let futbollin tonë. Në përfundim të ndeshjes Gramshi-Mamurrasi për javën e 20-të, e përfunduar 0-0 është futuar në fushë me dhunë me makinën e tij “Mitsubishi” duke shkallmuar portat e stadiumit kryetari i Bashkisë Dritan Bici duke rrezikuar edhe jetën e policëve. Qëllimi ishte takimi me arbitrin kryesor Bogdani për të sqaruar disa vendime të kontestuara stafi drejtues dhe tifozeria. Në një prononcim për “Shqiptarja.com”, Bici ka rrëfyer historinë sipas versionit të tij duke deklaruar se” doja të takoja arbitrin kryesor për ti dhënë një mësim të mirë për vendimet që ka dhënë kundër Gramshit. Ne jemi qytet i vogël që luajmë me mish e me shpirtë, ndërsa këtu vijnë e drejtojnë ca palaço duke na mohuar djersën. Kjo është linja e FSHF e cila favorizon ekipin e Partizanit me qëllim, ndërsa sot (dje) Mamurrasin. Unë jam i dënuar nga KDS, por në fushë jam futur pas përfundimit të ndeshjes. Këtu nuk kam shkelur asnjë rregull, pasi fusha është e bashkisë dhe ndeshja kishte përfunduar” deklaron Bici. Sipas informacioneve nga Gram- shi, Bici është shoqëruar në polici për të dhënë sqarime për ngjarjen. Kryebashkiaku Dritan Bici: Doja t`i jepja një dru të mirë arbitrit GRAMSH Apolonia e Shkumbini në rrezik Luftëtari e Kastrioti fi tojnë në shtëpi Skënderbeu marshon, fundi në udhëkryq Lajmi Luftëtari ka hedhur një hap të rëndësishëm për mbijetesë. Për Shkumbinin ka rezultuar shumë e fortë ndeshja në Krujë, pasi është kthyer me duart bosh duke humbur me një gol të Kalarit në të 67'. Skënderbeu-Tomori pa surpriza, kampionët thy- ejnë pa shumë vështirësi modestët e Beratit 4-2. KORÇE DYLBER BALLA Kampionati gjerman i futbollit ka dhuruar shumë rezultate inte- resante në fushë dhe në renditje. Kështu Bayerni i Munihut pas fi tores 3-2 me Dyseldorfi n është shkëpu- tur akoma më shumë me Borusian e Dortmundit, e cila ka humbur me Shalken në trasfertë me rezulta- tin 2-1. Golat për ekipin e Mynihut janë shënuar nga Muller, Ribery dhe B o a t e n g , ndërsa Bolly dhe Lambertz kanë ngush- tuar diferencën. Shalke ka ulur me këmbë në tokë Borusian me dy golat e Draxler e Huntelaar, ndër- sa për kampionët në fuqi shënuan me Leëandoëskin në min. 59'. PSG fiton 2-1 përballë Nancy-t me dy golat e Zlatan Ibrahimoviç. Fil- limisht shënojnë miqtë me Moukandjos pas një gabimi të Pastores. Por vendasit nuk dorëzohen lehtë dhe pas disa ras- teve Zlatan Ibrahimovic barazoi rezultatin në 59' pas një asisti t ë J e r e m y Menez. Por i pë r hershmi nuk kënaqet dhe pas tre mi nutave pë- rmbysi sh i frat nga 0-1 në 2-1 pas një topi të Marco Verrattit duke shënuar golin e 24 se- zonal në Ligue 1. Pas kësaj ndeshje PSG është larguar pesë pikë nga Lyon që sot do të luajë përballë ekip- it të Marseille që mban vendin e tretë në renditje. Superiorja do të vazhdojë sot me katër nd-ehsjet e mbetur atë javës së 18-të. E ndërsa dje ishte radha e fundit të renditjes që të për- caktohej, sot do të luhet për zonën e Evropës, pasi kampioni pothuajse është përcaktuar. Kështu Kukësi pret Lacin në shtëpi pas humbjes me Bylisin javën e parë. Trajneri Cungu beson te kthesa me lacianët. Besa-Tirana është një sfi dë delikate për pozicionet në renditjes, fi torja e kavajasve i mban në lojë për qëndrim, ndërsa humbja e nxjerr Tiranën nga lufta për Evropën. Vllaznia pas humbjes me Luftëtarin pret Bylisin që vjen super i motivuar pas fi tores me Kukësin 3-0. Shkodranët do të zbresin në fushë për au- tokritikë, fi torja është detyrim për objektivat, ndërsa cështja e pagave duket se është sqaruar mes drejtuesve. Ndeshja kryesore e javës do të luhet në Vlorë në orën 17:00 me prozhektorë mes Flamurtarit dhe Teutës. Aktualisht Teuta ka 33 pikë, ndërsa Flamurtari 31, nëse fi tojnë vendasit mbyllet përfundimisht gara për titullin kampion dhe Flamurtari ngjitet në vendin e dytë në renditje në ndjekje të Skënderbeut. Vlonjatët vijnë pas një se- rie rezultatesh pozitive në kampionat dhe në Kupë, pavarësisht eleminimit. Ndërsa Teuta e Maganit shpreson në hapat fals të korcarëve që duket një gjë e pamundur. Flamurtari ka aktualisht në formacion golashënuesin më të mirë të edicionit. Java e 18-të e kategorisë Superiore ka startuar dje me tre ndeshje decizive për fundin e renditjes. Kështu Luftëtari ka pritur ekipin e Apolonisë, Shkumbini ka udhëtuar drejt Krujës, ndërsa Skënderbu është ndeshur me Tomorin. Vlen të theksohet se ndryshe nga edicionet e kaluara, deri më tani nuk kemi parë në fushë në kampionat të paktën që të ketë lëshime për fi llimin apo fundin e rënditjes, ndryshe nga edicionet e kaluara dhe nga Kupa. Për tu rikthyer te ndeshjet e djeshme, spikasin fi toret e tre ekipeve vendase, ndërsa udhëtuest kanë prekur fundin e renditjes duke rrezi- kuar seriozisht mbijetesën. Luftëtari ka hedhur një hap të rëndësishëm për mbijetesë, pasi ka mundur që të fi tojë në shtëpi me rezultatin 3-2 me ekipin e Apolonisë, që mund të quhet me plot gojën i rënë, pasi në 18 javë kampionat ka marrë vetëm 8 pikë. Me këtë ecuri rënia është e sigurtë. Vendasit kanë kaluar të parët në avantazh me Foneskën në minutën e 5' duke dhënë sijnalin që do të ishte një sfi dë me e lehtë sesa pritje, por miqtë barazojnë në minutën e 37' me Dushkun që ngjall shpresar për një pikë. I këtij mendimi nuk është Beqiri në pjesën e dytë që shënon golin e dytë për bluzinjtë, ndërsa pas 10' në të 85' Lluka trefi s- hon rezultatin. Goli i Ndonit 1' para fundit vlenë vetën për statistika. Për Shkumbinin ka rezultuar shumë e fortë ndeshja në Krujë, pasi është kthyer me duart bosh duke humbur me një gol të Kalarit në të 67'. Futbollisti vendas realizoi një super gol për Kastriotin që meritonte më shumë se tre pikë për nga mënyra e realizimit. Kastrioti konso- lidon pozitat me këtë fi tore JAVA E 18-të ndërsa gara në fund bëhet më e fortë. Ndeshja e fundit dje ka qenë Skënderbeu-To- mori që ka shkuar pa surpriza, kampionët thyejnë pa shumë vështirësi modestët e Beratit 4-2. Dopieta e Plakut dhe golat e Caushajt e Lilajt kanë qetësuar trajnerin Mirel Josa për këtë javë duke i dhënë më shumë kohë për të men- duar për ndeshjet e Kupës, pasi kampionati thuajse ka mbaruar. Korcaërt ashtu sikur pritej po shkojnë drejt titullit të tretë kampion në Superiore duke thyer një tjetër rekord. Tashmë Skënderbeu ka fi lluar që të mendojë për Champions Leaguen dhe futbollistët që mund të afrojnë në merkaton e verës, pasi titullli kampion është i hipotekuar tashmë prej disa javësh. Dritan Bici, kryetar i Bashkisë së Gramshit Pamje nga ndeshja Skëndërbeu -Tomori Ndeshjet e djeshme ■ Luftëtari-Apolonia 3-2 ■ Kastrioti-Shkumbini 1-0 ■ Skënderbeu-Tomori 4-2 Ndeshjet e sotme ■ Kukësi-Laci 14:00 ■ Besa-Tirana 14:00 ■ Vllaznia-Bylis 17:00 ■ Flamurtari-Teuta 17:00
10 E diel, 10 mars 2013 RRETHE Vlorë, 36 familje të bllokuara nga rrëshqitja e dheut LAJME SHKURT Lajmi Avokati, që u kon- fl iktua me gjykatësin Xheladin Karkini, e akuzon sërish, se ai mbante vendimet të pazbardhura, duke i sorollatur njerëzit. I kontaktuar nga Shq- iptarja.com, Besnik Dyrmishi ka deklaru- ar se, shkarkimi i Kar- kinit nga KLD nuk erdhi si pasojë e kon- fliktit me të, por si rezultat i punës së tij. TIRANE ANDI QOSJA Abuzimi me detyrën, mo-szbardhja e vendimeve dhe pengesa në dhënien e drejtësisë për qytetarët”. Këto kanë qenë faktet, sipas Këshil- lit të Lartë të Drejtësisë, për të cilat, gjykatësi civilest Xheladin Karkini duhet të shkarkohet. KLD e ka marrë këtë vendim dy ditë më parë, me unanimitet të plotë, duke miratuar kështu edhe kërkesën e Ministrit të Drejtësisë për shkarkimin nga detyra të gjyqtarit të Gjykatës së Rrethit Gjyqësor Elbasan. Gjatë shqyrtimit të rastit në fjalë, Presidenti i Republikës, i cili është dhe kryetar i KLD-së, e konsideruan të papranueshme ekzistencën e rasteve të tilla, ku vetë gjyqtarët bëhen pengesë në dhënien e drejtësisë për qytetarët. Xheladin Karkini është bërë më i njohur në rrethet gjyqësore, në shtator të vitit të kaluar, kur pas një tensioni të momentit dhe më pas, nga një përleshje fi zike, u qëllua nga avokati Besnik Dyrmishi, i cili për shumë vjet ka qenë dhe Kryetar i Gjykatës së Librazhdit. Shkak i konfl iktit është bërë një tension i momentit, në lidhje me marrjen e një dosjeje dhe është dashur ndërhyrja e policisë, e cila e ka shoqëruar në polici avokatin. Por, duket se nuk ka qenë vetëm ky konfl ikt, arsyeja e shkarkimit të Kar- kinit. Avokati Besnik Dyrmishi, i cili është konfl iktuar me të, më 20 shtator 2012, ka dhënë opinionin e tij mbi punën e gjyqtarit, në një intervistë për “Shqiptarja.com”. Z.Dyrmishi, dje është shkarkuar nga KLD-ja gjykatësi i Elbasanit, Karki- ni. A mendoni se është bërë shkak zënka juaj me të? Nuk mendoj se është kjo arsyja. KLD-ja ka pasur të tjera arsye ndaj Xheladin Karkinit dhe mendoj se vendimi është i drejtë. Po në lidhje me konfl ik- tin tuaj me të, madje edhe përplasjen fi zike...? Unë jamë shoqëruar në poli- ci, ndërsa gjykatësi ka bërë kall- zim penal. Çështja ndaj meje është pushuar nga prokuroria dhe është mbyllur ky problem në aspektin juridik. Çfarë doni të thoni me togëfjalëshin “asektin ju- ridik”? Dua të them që me drejtës- inë i kemi “larë duart” me këtë çështje. Nëse unë e Karkini kemi diçka për të sqaruar apo biseduar rreth konfl iktit, e kemi personale, private. Pe mendoni se u shkarkua gjyqtari nga ana e KLD-së? Kalkini është një gjykatës civilest dhe ai merrej kryesisht me çështjen civile që kanë lidhje me pushimet nga puna, me rikthimet në punë, dhënjen e pagave të pashlyera nga pu- nëdhënësit etj. Në këtë aspekt, ai ka pasur dhjetra vendime të pazbardhura. Kishte problem në pu- nën e tij? Mesa di unë, në zyrën e tij shkonin shumë persona, hallexhinj, që ziheshin me të, debatonin me të, vetëm për faktin, se ai nuk zbard- hte vendimet. I mbante nga 6 muaj apo një vit dhe nuk zbardhte. Pikërishtm, këto kanë qenë dhe arsyetimet e KLD-së, pas shqetësimeve nga qytëtarët që nuk gjenin drejtësi. Pra, largimi i tij nga votat e anëtarëve të KLD-së, nuk ka qenë për arsyen e konfl iktit me mua. Situata kriminale Buxheti Komula Liqenas, 4 muaj pa rroga Biznesi, apel policisë për ndihmë Rreth 30 punonjës të ad-ministratës së komunës Liqenas, prej 4 muajsh nuk kanë marrë rrogat. Vështirësitë në buxhet kanë detyruar ko- munën të penalizojë nga mar- rja e rrogës punonjësit e saj, duke vështirësuar kështu dhe situatën e tyre ekonomike, në një kohë që mundësitë për të fi tuar në rrugë të tjera si nëpërmjet bizneseve, janë shumë të pakta. Sipas kry- etarit të Komunës, Edmond Themelko, për vitin që lamë pas, buxheti kapte shifrën e 22 milonë lekve, i pamjaftueshëm për të mbuluar të gjitha shpen- zimet, përfshi këtu dhe rrogat e administratës. “Eshtë shumë e veshtirë, madje po ju them, se edhe rrogat për administratën e komunës dhe punonjësit me kontratë, ne i kemi vonuar katër muaj. Eshtë problem, sepse në komunën e Liqenasit nuk ka shumë biznese që ne mund të marrim të ardhura. Përveç disa objekteve, lokale dhe restoranteve, nuk ka as- një lloj punishte apo fabrike. Kjo e vështirëson edhe më shumë situatën”, ka nën- vizuar kryetari i komunës, Edomon Themelko. Janë dhe një sërë bashkishë dhe një- sish vendore të tjera, të cilat kanë ndërprerë apo reduk- tuar rrogat e punonjësve të tyre. Në të njëjtën situatë janë ndodhur prej dy vjetësh 200 punonjësit e Qarkut. da.is. Shoqata e Biznesit të Vogël dhe të Mesëm në Sh- qipëri, nga qyteti i Korçës, ka deklaruar, se biznesi ndi- het sot i pambrojtur dhe i pasigurtë në aktivitetin që ushtron. Fenomeni i vjed- hjes, plaçkitjes dhe vrasjes së tregëtarve në rang vendei, sipas kreut të shoqatës, Al- bert Nasto është përhapur ndjeshëm, duke mos njohur kufi , çka e bën të pamundur ushtrimin e aktivitetit prej tyre. “Denoncojmë publik- isht situatën. Fenomeni po përkeqësohet çdo ditë, në mënyrë të veçantë, fundi i 2012 dhe fi llimi i 2013”, ka deklaruar Albert Nasto, kry- etar i Shoqatës së Biznesit të Vogël dhe të Mesëm në Sh- qipëri. Ndërsa i menjëher- shëm ka qënë dhe reagimi i Drejtorisë së Polisisë në Korçë, e cila ka deklaruar, se në javët e fundit në rajonin juglindor nuk ka patur as- një vjedhje apo dhunim të bizneseve. Rreth 36 familje në zonën e Ujit të Ftohtë në afërsi të Shkollës Tregtare, mbi kodrat e qytetit të Vlorës, kanë mbetur të izoluara për shkak të rrëshqitjes së tokës në këtë zonë. Rruga, që të çon në këto shtëpi, por edhe amortizimi total prej vitesh, kanë përkeqësuar jetesën e këtyre banorëve, të cilët prej me shumë se një muaji janë të izoluar nga rrëshqitja e dheut, e cila përveç bllokimit të rrugës, rrezikon edhe shume shtëpi nën rrugë. Ndërsa dy banesa rrezikohen nga rrëshqitja e tokës. Banorët shprehen të indinjuar për mungesën e vëmendjes nga strukturat përgjegjëse, të cilat vetëm dje, kishin ardhur dhe kishin parë nga afër gjendjen e rrugës, si dhe masivin e dheut, i cili po zbret nga dita në ditë duke shembur dhe banesat e tyre. Prej kohësh, kjo zonë është një nga zonat me rrëshqitje masive toke, ku edhe para një viti disa banesa tre katëshe janë shkatërruar totalisht nga rrëshqitja e dheut dhe deri më sot, asnjë masë nuk është marrë për keta banorë, të cilët janë të detyruar ta përshkojnë në këmbë rrugën, ku automjetet e kanë të pamundur të lëvizin. Po ashtu, ambulanca apo zjarrëfi kësja nuk mund të hyjnë në këtë zonë, sepse rruga është e bllokuar totalisht nga dherat. ar.xhe. KORÇE KORÇE ■ Elbasan, del nga shinat treni i mallrave Treni i mallrave të linjës Gjyrë-Elbasan–Durrës, del nga shinat dhe tre vagonë të mbushur me hekur-nikel janë përm- bysur. Amoratizimi i linjës hekurudhore mund të jetë një nga shkaqet e shkarjes së trenit, por gj i thsesi, pol ic ia dhe Drej tor ia e Përg j i thshme e Heku- rudhave, që po hetojnë për shkaqet e vërteta. ■ Lezhë, vidhen anësoret e rrugës së re Vjedhësit e materialeve për skrap po çmontojnë mbrojtëset metal ike në rrugën Kodhel-Autostradë, në rrethin e Lezhës, të vendosur vetëm 6 muaj më parë. Bulonat e mbetu- ra në rrugë dhe reduk- t imi i pjesëve metal ike tregojnë qartë, se hajdutët punojnë fare të qetë gjatë natës duke i çmontuar ato. Banorët e zonës përshën- detën investimin e mun- guar prej vitesh në rrugën e tyre të amortizuar, por tashmë shprehin keqard- hjen që mbrojtëset e saj po çmontohen dhe askush nuk e nda l kë të k r im. ■ Sarandë, tritol makinës së ish-shefit të Urbanistikës Një ngjarje e rëndë ka ndod- hur një orë pas mesnate, në lagjen numër 1 të Sa- randës. Haxhi Musai, ka qenë në krye të Urbanistikës së Bashkisë qytetit të Sa- randës në vitet 2000-2003. Sipas policies, sasia e tritolit të vënë gjatë natës është plot 200 gramë. Po sipas uniformave blu, bëhet e ditur se si pasojë e shpërthimit është shkatërruar plotësisht makina e Musait. Policia ende nuk është vënë në gjurmët e autorëve, ndërsa sipas deklaratave nga dësh- mitarë të rastit, mendohet se kanë qenë dy persona. ■ Tepelenë, ndalohen 10 klandestinë të huaj Dhjetë shtetas të huaj janë kapur dje nga policia e Gjirokastrës, pasi kishin hyrë klandestin nga Greqia. Op- eracion Atintrafi k, i zhvilluar nga Sektori kundër Trafi qeve të Paligjshme në Drejtorinë e Policisë së Gjirokastrës, u shtri në aksin Sofratik- Subash të Tepelenës, ku u bllokuan 10 shtetas të huaj, 5 sirianë dhe 5 marokenë. Sipas policisë, ata udhë- tonin të ndarë: 5 sirianët u kapën te kthesa e Sofratikës, ndërsa 5 marokenët në hy- rje të Tepelenës. Ndërkaq, janë shpallur në kërkim dy trafikantët nga Tepelena. “Përse KLD shkarkoi gjykatësin Karkini” ELBASAN Avokati i “sherrit”: Nuk zbardhte vendimet Dyrmishi: S'ka lidhje konfl ikti me mua Gjyqtari i shkarkuar të premten nga KLD-ja, Xheladin KarkiniBesnik Dyrmishi (në rreth), avokati që fl et për Shqiptarja.com
8 E diel, 10 mars 2013 EKONOMI PASOJAT Politika fi skale e qeverisë duket se nuk ka sjellë ndikimin që pritej në drejtim të përmirësimit të situatës sociale apo shtimit të investimeve Taksat “Taksa e sheshtë” nuk rriti punësimin Instituti AGENDA bën bilancin e efekteve Lajmi Shqipëria që prej 1 janarit të vitit 2008 ka në fuqi s istemin e taksës së sheshtë. Disa prej vendeve që eksperimentuan për- para Shqipërisë me këtë sistem taksimi patën efek- te pozitive në tregjet e pu- nës. Kjo nuk duhet të ketë ngjarë në vendin tonë TIRANE TIRANE GENC KONDI Që nga dita e parë e vitit 2008, Shqipëria eksperimentoi, ashtu si shumë vende të tjera ish-komuniste, taksimin në masë të njejtë për të gjitha të ardhurat dhe pagat. Natyrshëm mund të ngrihej, në këtë pikë, pyetja lidhur me nive- lin e punësimit në vend pas taksës së sheshtë. Disa prej vendeve që eksperimentuan përpara Shqipërisë me këtë sistem taksimi patën efekte pozitive në tregjet e punës. Në fund të fundit do të kish qënë e shëndet- shme për ekonominë nëse rritja e barrës fi skale mbi pagat e shumicës së shqiptarëve në punë do të prod- honte më shumë vende pune për pjesën e papunë të shoqërisë. Në fakt, realiteti fl et për të kundërtën, pohon një studim i fundit i kryer nga Instituti AGENDA. Sipas AGENDA-s, shifrat ndalo- jnë në vitin 2009 sepse ky është viti i fundit për të cilin INSTAT-i ka publikuar shifrën përfundimtare për rritjen ekonomike të vendit. Duket qartë se, në dy vitet e para të zbatimit, taksa e sheshtë nuk prodhoi rritje të punësimit, por përkundrazi. Shifrat paraprake të viteve pasuese (2010- 2011) justifi kojnë të njëjtën tendencë. Ekonomia shqiptare nuk ka ditur si të nxisë një zhvillim ekonomik që krijon punësim, pra mirëqënie të përgjithshme, as në vitet për- para taksës së sheshtë. Shumë teori ekonomike argumentojnë nevojën e shoqërimit të rritjes ekonomike të lidhur drejtpërdrejtë me nivele më të larta punësimi, lidhje kjo e ndërsjelltë. Tek ne, jo vetëm që nuk është bërë asnjë përpjekje për nxitje të punësimit, por më keq akoma, as rritja ekonomike në formë mekanike apo natyrale, nuk ka mundur të kri- jojë vende shtesë pune, në kuadër kjo edhe të vetë ciklit të shpërndarjes së të ardhurave në ekonomi, fare pa u futur në sistemin e rishpërndarjes apo shpërndarjes së dytë, sikurse njihet ndryshe. Vi t i 2012 ka shënuar n jë përkeqësim të normës së papunë- sisë, e cila për tremujorin e 3-të 2012 llogaritet në nivelin 13.3%. Ky nivel i papunësisë është gjerësisht i debatuar duke qënë se shifrat u përkasin të dhënave administrative dhe duke qënë se gjithashtu incen- tivat për regjistrimin e të papunëve në zyrat e punës janë tejet defi citare. Për tremujorin e fundit 2012 është llogaritur një normë papunësie prej 13.26% sipas Institutit të Statis- tikave, pra ka një rënie të lehtë kun- drejt nivelit të mëparshëm. Për këtë periudhë të fundit të vitit 2012 vihet re një rënie në forcën e përgjithshme të punës, ndërkohë që rritja e nive- lit të punësimit në sektorin privat jo-bujqësor duket se ka ndikuar në rënien e normës së përgjthshme të papunësisë. Ndërkaq, në sektorin shtetëror numri i të punësuarve ka rënë me 400. Në fund të 2012 lloga- riten mbi 9.000 vetë që përfi tojnë pagesën e papunësisë në ekonomi, pagesë e cila që prej tremujorit të fundit 2011 qëndron në vlerën 6.850 lekë në muaj. ÇFARË PËRFAQËSON KJO TAKSË? Pjesa e tatimit mbi të ardhurat nën një nivel të caktuar page bëhet më e lartë pas këtij rregulli fi skal, në dallim të dukshëm nga rregulli pararendës i taksimit progresiv. Me justifi kimin që vendosja e taksës së sheshtë, e aplikuar në disa vende të ish-blokut lindor, do të sillte përveç të tjerave një lehtësi në procedurat e mbledhjes dhe më pak evazion fi skal, njëkohësisht me sheshimin e tatimit mbi të ardhurat personale u vendos edhe përgjysmimi i tatimit të fi timit, që paguajnë kompanitë. Me pak fjalë, vendosja e taksës së sheshtë përgjysmoi barrën fiskale mbi bizneset, uli barrën e taksës për pjesën e shoqërisë me të ard- hura më të larta, mbi 141.300 lekë në muaj në 1 korrik 2007, dhe e rriti atë për personat me të ardhura të ulëta e të mesme. Të ardhurat e mesme, afërsisht nga 300 deri në 900 mijë lekë në muaj, pësuan dëmtimin më të thellë. Kapitalet Investimet e huaja, më të ultat në rajon Një burim i rëndësishëm i kapitalit për vendet pritëse janë investimet e huaja direkte (IHD), të cilat mbështesin e nxisin zhvil- limin e ekonomisë pritëse dhe sigurisht pritet të gjen- erojnë mirëqënie duke hapur vende të reja pune. Në më të shumtën e rasteve, IHD të shoqërohen edhe me transferim të teknologjisë dhe nxisin kështu rritjen ekonomike. Sipas një stu- dimi (2005), IHD-të konsid- erohen si promotor të rritjes dhe zhvillimit të vendeve të Europës Juglindore (SEE), duke kontribuar 2.3% në totalin prej 3.5% të rritjes së tyre mesatare vjetore. Si pjesë e SEE, Shqipëria pati një ecuri të mirë të IHD- ve përgjatë viteve 2003 – 2008, ndërsa në gjysmën e dytë të vitin 2009 fi lloi rënia e tyre, theksohet në raportin e AGENDA-s. Ndonëse fl uksi hyrës IHD pësoi sërish rënie në fundvitin 2010 – fi llim- vitin 2011, luhatjet e këtyre flukseve nuk mundësojnë konkluzione domethënëse lidhur me performancën e klimës së investimeve. Gjithsesi, vlen të përmen- det se përgjatë 2010 - 2011 nuk janë kryer privatizime madhore në vend. Për 2011, stoku i IHD hyrëse në vend ka qënë rreth 2.6 miliardë euro, ndërkohë që llogaritet si 37% e produktit kombëtar. Kjo vlerë vazhdon të mbetet më e ulta krahasuar me ra- jonin, ku vlerat shkojnë nga 43 – 138 % të PBB-së. Aktu- alisht, kompanitë e huaja në Shqipëri qarkullojnë rreth 29% të kthimeve totale në ekonomi. Raporte të fundit nga BSH tregojnë se IHD nga vende të ndryshme shkojnë deri në 50% për sektorin industrial, kryesisht në min- erale apo tekstile, duke tër- hequr një pjesë të madhe të projekteve të një investimi minimal, kryesisht greke e italiane. Sidoqoftë, IHD janë përqëndruar kryesisht në sektorin energjetik dhe janë të pandjeshme në sek- torë si bujqësia, që ofron një avantazh krahasues në produktivitetin e ekonomisë vendase dhe që punëson përpjesën më të madhe të forcës vendase të punës. Vlen gjithashtu të risjellim në vëmendje dështimin e zonave të lira dhe parqeve industriale apo rendjen e viteve të fundit drejt sektorit energjetik, duke lënë në har- resë politikat që i japin hov zhvillimit të zonave të pa- favorizuara nga pikëpamja burimore apo zhvillimit të punësimit. Për shembull, në vitin 2010 IHD–të në sektorin bujqësor kanë zënë vetëm një pjesë prej 0.3% të totalit. Nëse synohet krijimi i një klime për zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik të vendit, theksi për thithjen e IHD–ve duhet vënë tek cilësia e fl ukseve të IHD–ve dhe jo vetëm tek sasia e tyre, aq më tepër kur pas krizës së fundit në rajon, ndonëse pritet që flukset hyrëse të shtrëngohen më tej, ato do të vazhdojnë të mbeten stimuluese thelbësore për ekonomitë në tranzicion të rajonit. Ndryshimi i vlerave të punësimit në raport me ndryshimin e Prodhimit të Brendshëm Bruto
SUPLEMENT JAVOR I RILINDASI SH.com 19 www.shqiptarja.comE diel, 10 mars 2013 SPECIALE TRADITA VLERA nuk kanë bërë as sa gishtat e njërës dorë. Ndërsa, për një hymn kush- tuar deri më sot vendit tonë - me sa dimë - është vetëm H. Dickson. Veç kësaj të dhëne, mund të shtohet që profi li i tij si këngëtar dhe kom- pozitor ishte prirur sidomos drejt valseve të kënduara, të ngadalta, gjithë ëmbëlsi dhe ngrohtësi. Kri- jimi prej tij i një hymni në gjininë e marsheve e nxjerr kompozitorin si të thuash nga shtrati i tij. Nuk dihen motivet prej nga u nis dhe si e ndërmorri ai nismën në këtë rast për të dalë nga profi li i konsoliduar i tij. Nga vepra të karakterit lirik, Dickson kaloi në një marsh, që duhet të ketë pasur përbrenda nota dhe thirrje për qëndresë, për mbijetesë, për luftën dhe fuqinë e një kombi në mbrojtje të vetvetes, apo të tjera motive të këtij lloji. Me një fjalë, një muzikë të fuqishme që frymëzon. Veç këtij kompozi- mi është gjetur edhe „Marshi i avionëve”. Por, më hollësisht për analizën muz ikore t ë këti j kompo- zimi mund të fl asë në të ardh- men muzikologu korçar i njohur në qytetin e tij, Pandi Bel lo , të cilit i është dorëzuar mate- riali përkatës. Interesin e rrit gjithashtu dhe prodhimi i pakët diskografi k i H. Dicksonit. Nuk dimë nëse është regjistruar ky hymn dhe, nëse po, a mund të ketë shpëtuar ndonjë disk i tij. Figura e ballinës me autor Dyker- si (Dukercy) është bërë në formën e një pllakati publicitar, apo të një afisheje tradicionale filmi e për- masave 36 x 27 cm, që për kohën mund të quhet e një cilësie shumë të mirë. Duke u nisur edhe nga çmimi i asaj periudhe (tre franga) i bie të ketë afërsisht vlerën e pothu- ajse çerek napoloni, çka sot mund të llogaritet afërsisht në rreth 5000 l.r. Siç shihet, pllakati ka në qendër të tijj një vajzë të re me gërsheta, që simbolizon Shqipërinë.Fusha e pllakatit është kryesisht në ngjyrën e verdhë dhe pjesërisht të kuqe. Vendin qendror në ballinë e zë vajza, veshur me një fustan me vija në ngjyrë të verdhë e të kuqe, me mëngë 3/4, i hapur në gjoks, pa jakë, sipër të cilit mban të ve- shur një jelek në ngjyrë të zezë pa kopsa, që është mbështjellë rreth belit me anë të një brezi. Vajza është ngritur në majë të gishtave të dy këmbëve dhe mban me dorën e djathtë një fl amur, shtiza e të cilit është mbështetur fort në tokë. Duket sikur fi gura e vajzës dhe ajo e fl amurit shqiptar mbajnë njëra tjetrin. Në qendër të fl amurit të kuq është vendosur shkaba dy krenore, në ngjyrë të zezë me sqepa natyrorë. Ngjyra e saj e zezë është bërë një me gërshetat e vajzës, e cila e epur nga pas, me gojë të hapur, këndon me sa fuqi ka hymnin në fjalë. Në të dyja faqet e brendëshme të botimit publikohet e gjithë lënda muzikore, së bashku me poezinë e krijuar prej Buasivon & Dorsenë (Boisyvon & Dorsenne), pozi që përbën tekstin e hymnit dhe fi llon me fjalët: “Mes maleve që ndër- presin rrafshinat e gjelbëra, ka lindur një popull, që i lumtur jeton në Liri”. Duke vazhduar më poshtë: “Ku Dielli ka lindur një racë të bekuar, që unë e përshëndes e zem- rën ia dhuroj”. Në faqen e fundit është shënuar repertori me 39 vepra të Dick- sonit, e fundit e të cilave “Mon Albanie”. Çdo njëra prej tyre ka pasur bot- im të veçantë, e ndarë njëra nga tjetra. Për shqyrtimin e kësaj vepre, si për shumë të tjera është e nevojshme të zgjidhen të pak- tën dy probleme. Së pari, duhen zbuluar lidhjet e autorit me Shqipërinë dhe çështjen shqip- tare; së dyti, data e saktë e krijimit të veprës. E para është e vështirë, ndërsa për kri- jimin e veprës të paktën do t'i afrohemi, duke u nisur nga data e botimit të saj. Duke u nisur nga e drejta e kopirajt-it (copyright) që ka marrë shtëpia botuese “Lutecia” në vitin 1919 me rastin e veprës, pavarësisht se hymni “Mon Albanie” është në fund të listës që përbën repertorin, kjo nuk do të thotë që ky hymn është krijuar po atë vit. Është e vërtetë se, çështja shqiptare u shtrua për bisedim gjatë Konferencës të Paqes në Paris, e cila fi lloi punimet mbas përfundimit të Luftës I Botërore, më 1918. Dimë se në këtë kohë shumë patriotë shqiptarë të shquar, kryesisht ata që jetonin jashtë vendit shfrytëzuan çdo lidhje të krijuar prej tyre me personalitete të rëndësishme, duke ndikuar së tepërmi në ruajtjen e moscoptimit të mëtejshëm të teritorit të vendit tonë. Mendojmë që kjo vepër, së bashku me marshin tjetër, mund të jenë krijuar mbas fi llimit të Luftës I, kur avionët janë përdorur për herë të parë si armë lufte.Sidoqoftë, për ne ka më shumë rëndësi që kjo vepër ekziston dhe duhet përhaqur qoftë edhe si shenjë mirënjohjeje për këta artistë të huaj. Kostumi tipik i Shën Kostandinit ësht i bër me rrobt e vendit si liri e lesht. Bëjn dhe nj'rrob me sparten, ka sparta bëjn penjit çi biznjarni pir t'qepin cakulet, mapi- nat dhe duaqit e çi shurbehi si liri. Liveret e gravet na buthtonjen dhe në nj'grua ësht e bgat o ësht e nëmur. Kamzolla ish e kuqe, e bër me lesh dhe e qepur tek argalia, pirpara ish dreq dreq pra ish gjith qika qika. Kam- zolla mund ish: me kater o me gjasht fash t'verdha çi bëjn tek argalia, dhe numri i fash- vet na thot në gru- aja ish e bgat o ish e nëmur; o me tri fash t'gjera t'bëra me mundafsh , një e bardh e tri t'verdha; ktë kam- zoll e kishin sullu nj'par vet n'katund, ata çi ishin më t'bget. Tek kostumi ish dhe nj'kmish liri e bardh, e glat njera ndën glurit e çi vëjn dhe si sutavest; pirpara ish e rigamartur e rro rro girrlacit kish tri gire riçe, pesmbëdhjet riçe nga gir e e mbajn tek pozmit më par te vëjn kalosh; mënget ishin shum t'gjera e t'rigamartura tek mushqet, dhe si t'frita tek ana ndën, dhe tek puxet kish riçet e kish dhe nj'lac çi biznjarni pir te lidhnje tek xhipuni. Xhipuni ish shum i vogel pse s'kish t'mbuloni kmishen, aì ish i bër me mundafsh o me vulltin, kish kullure t'bukur dhe ish i rigamartur me lule. Grat nik i lajn lesht e nik i prisin, po i krihin e i ndajn tek di fllupe t'glet, pra i lidhin shum t'ngusht me hjetulla t'bardha. Grat e martu- ara i bëjn ndrishe lesht se si i bëjn grat çi ishin t'virgjra. Pra, kshet i bëjn njeter her vet kur hjetullat shkarziejshin. Grat e virgjra mbajn kriet t'zbuluar e i thojn kshet t'virgjer, ato çi ishin t'martuara vëjn kezen, çi ish e rigamar- tur e çi tek xerku kish një si fndal e qepur me nj'rrob e mir. Pra, ishin di spingulla argjëndi t'mbdha çi e mbajn n'krie kezen e nj'napez e rigamartur, çi shkoni ndën xhipunit e veni njera tek fundi i kamzolles. Napza ish sinjalli se gruaja ish e drejt, ajò vëni napzen diten çi martohi e nik e nxir më. Përktheu në gjuhën ar- bëreshe: Maddalena Scutari Shën Kostandini veçoritë e kostumit tipik MARIAPAOLA VERGALLITO Kostumi tipik i Shën Ko-standinit është i bërë me copa prej liri dhe leshi punuar me dorë. Gjithashtu veshja bëhej edhe me copë prej gjineshtre, nga ku nxirrej fi ja në të njëjtën mënyrë siç përpunohet fi ja prej liri, por përdorimi i saj ishte i kufi zuar në bërjen e copave të ashpra, e cila përdorej për të qepur thasë, torba dhe copa të ndry- shme. Veshja femërore ishte një tregues i statusit ekonomik për këdo që e vishte. Fundi kishte ngjyrë të kuqe prej leshi, copë e punuar në tezgjah e derdhur përpara dhe pjesa tjetër e palosur e gjitha. Fundi dekorohej në mënyra të ndryshme: aplikoheshin bandana të verdha dhe të zbukuruara në tezgjah: numri i bandanave nga 4 në 6, tregonin gjendjen ekonomike të gruas dhe familjes së saj, ose me tre shirita të gjerë prej mëndafshi, një të bardhë dhe dy të verdhë: ky lloj fundit vishej vetëm nga disa gra shumë të pasura.Kostumi përbëhej edhe nga një këmishë prej liri e bardhë e gjatë deri poshtë gjurit e cila mund të vishej edhe poshtë kostumit. Mëngët ishin të gjera dhe në fund të tyre kishte lidhëse të tjera prej dantelle që shërbenin për të lidhur Boleron. Boleroja ishte me përmasa të vogla në mënyrë që të mos mbulonte qëndisjet e këmishës, dhe për- bëhej prej kadife, mëndafsh dhe damask. Ngjyra e Boleros ishte gjithmonë e ndezur dhe mbi të kishte pothuajse gjith- monë qëndisma lulesh. Flokët e grave nuk laheshin apo priteshin. Ato vetëm kriheshin dhe ndaheshin në mënyrë që të formonin dy gërsheta. Mënyra e gërshetave mbi kokë bënte ndryshimin mes beqareve dhe të martuarave.Vajzat be- qare mbanin kokën e zbuluar ndërsa gratë e martuara me këtë model fl okësh mbartinin një vello të qëndisur në ar e cila u varej deri tek mjekra.Velloja vendosej tek modeli i flokëve me anën e dy karficave prej argjendi si dhe nga një model gërsheti i qëndisur për të kaluar nën bolero duke vazhduar deri në fund të fundit. E gjithë kjo ishte simbol i besnikërisë dhe vendosej në ditën e dasmës për tu mos u hequr kurrë më. Shën Kostandini: Veçoria e kostumit tipik
SUPLEMENT JAVOR I RILINDASI www.shqiptarja.com E diel, 10 mars 2013 20 SH.com TRASHEGIMI STUDIMI SIMBOLET Dëshmi të reja të trashëgimisë ilire në Berat DRITAN ÇOKU Kodra e qytetit të fortifi kuar të Beratit ka formën e një trekëndori të çrregullt të rrethuara me mure që formojnë anët e gjata të lakuara, prej të cilave ajo lindorja arrin deri në 600m gjatësi, ndërsa ana veriperëndimore dhe jugperëndimore nga 400m, seicila. Kështu muret rrethuese të periudhës qytetare ilire duke iu përshta- tur terrenit të kodrës arrijnë një gjatësi prej 1400m seicila. (Apollon Baçe, Qyteti i fortifi kuar i Beratit, “Monumentet” 2, 1971, Mihal Duri, Tiranë, 1971, f.43) Edhe në Berat duket se linja e murit mesjetar ndjek linjën e fortifi kimit antik, siç konstatohet në vendet e tjera. (Kamilo Prashniker, Arnold Shober, Kërkime arkeologjike në Shqipëri dhe Mal të zi, Tiranë, 2003, f.62) Inventarit të periudhës qytetare ilire, përveç fazës së parë të mureve të kalasë, qeramikës, objekteve metalike dhe kocke, monedhave etj, i shtohet edhe një kionisk (kolonë që vihej mbi varr, me emrin e të vdekurit në Greqinë e lashtë), i cili është e vetmja dëshmi deri tani në aspektin e gurëve funerarë si një dëshmi e trashëgimisë ilire në kalanë e Beratit. Brenda kishës së shën Jan Theologut (Gojartit) K-031 në kalanë e Beratit, në vendin pranë altarit, bën pjesë një kionisk (fi g.1) që mesa duket nuk është vrojtuar me kujdes dhe nuk i është dhënë rëndësia e duhur. Jo vetëm ky element funerar që kemi evidentuar për t'a nxierrë në pah dhe për t'u bërë objekt studimi në të ardhmen, por mjaft objekte të tjera me rëndësi si “vlerë arkeologjike” (shih, Ligj Nr.9048, datë 07.04.2003, Për trashëgiminë kulturore (i ndryshuar, Neni 3, pika. 29), “objekte me vlera unikale”(po aty, Neni 3, pika 18) që gjenden në Berat, fatëkeqësisht nuk janë të ekspozuar dhe një pjesë e konsiderueshme nuk janë të inventarizuar. Koncepti i sotëm i trashëgimisë kulturore është rezultat i procesit të lidhur me zhvillimin e shoqërisë moderne, vlerat dhe kërkesat e saj. Ten- denca e sotme është që trashëgimia kultu- rore të kuptohet sa më shumë në tërësinë e saj, si diçka që përmban të gjitha shenjat që dokumentojnë aktivitetet dhe arritjet e qënieve njerëzore në rrjedhën e kohës.(Ber- nard M.Feilden, Jukka Jokilehto, Udhëzues për menaxhimin e trashëgimisë kulturore botërore, Kapitulli 3, Vlerësimi për kon- servim, “Gent Grafi k”, Tiranë, 2010, f.13) Objekti: Kionisk - Përmasat e të cilit janë: gjerësia 39 cm, gjatësia 48 cm dhe lartësia 80 cm (lartësia e pjesës kuboide është 51 cm, ndërsa lartësia e shtyllës cilindrike është 29 cm). Këto pjesë skulpturore funerare, i trashëgojmë nga periudha e antikitetit, më saktë në pe- riudhën qytetare ilire (520 p.e.s.-168 p.e.s.). Për të tre- guar vendin e urnës (arkëz guri katërkëndore ose cilin- drike, me kapak, e thellë, e përdorur për mbajtjen e hirit të një të vdekuri) u përdorën gjerë- sisht kionisket, që ishin shtyllëza cilindrike guri me lartësi 30-50 cm, me emrin e të vdekurit dhe formulën haire (lamtumirë). (Neritan Ceka, Muzafer Korkuti, Arkeologjia, Libri Universitar, Tiranë, 1998, f.353) Mirëpo kioniksu që kemi evidentuar ne, nuk ka as- një mbishkrim. Pak e pazakontë është edhe vrima që ka sipër, të tjerët nuk e kanë. Pasi u konsultova me arkeologen e njohur Prof. As. Dr. Iris Pojani (gjej rastin e veçantë edhe ta falenderojë), ajo mendon se ka qenë i tillë (kionisk) fazën e parë, por duket se në fazën e dytë është ripërdorur dhe është prerë! Edhe thellimi është bërë në një fazë të dytë! Gurët e varreve përbëjnë kategorinë më të përhapur të mbishkrimeve. Forma e gurit ku realizohej mbishkrimi është një stele katërkëndëshe, e kurorëzuar sipër me një frontal ku vendo- set zakonisht një kokë meduze. Në fushën katërkëndëshe të stelës gdhendej në reliev, që paraqiste zakonisht skenën e ndarjes së të vdekurit nga familja ose darkën e fundit. Një formë tjetër, tipike për shtresat e varfra, ishte kioni- sku, një shtyllëz cilindrike ku gdhendej mbishkrimi. Kjo formë hyn nga fundi i shek. III p.e.r. lidhur me kalimin nga varrimi në trup në varrimin me urna.(Po aty, f.361) Gjatë shek.II-I p.e.s. ilirët dëshmohen drejtpërdrejtë në jetën e ngulimeve helene nga emrat e mirëfi lltë që ndeshen në një numër të madh në mbishkrimet e varreve të Dyrrahut dhe të Apolonisë. Ato i gjejmë veçanërisht në kionisket.(Po aty, f.354) Ashtu si dhe në shembuj të tjerë edhe në një kionisk që është zbuluar në Kozare të Beratit me mbishkrim TΕΜΙΤΕΥΤΑ CΕΙΛΙΑ XΑΙΡΕ (shih. fi g.30, Vangjel Toçi, Të dhëna mbi elementin ilir në Dyrrah në dritën e zbulimeve të reja arkeologjike, “Studime Historike” 2-1972, Mihal Duri, Tiranë, 1972, f.107), emri Teuta kon- siderohet si një nga emrat më përfaqësues ilirë. Një tjetër stelë varri prej guri gëlqeror (fi g.2) ndodhet në Kozare, nën dritaren e ab- sidës, e murosur nga jashtë në kishën e Ungjillizimit. Për kishën është shkruar në literaturë, por stela e var- rit nuk është e përmendur. Zgjidhja kompozicionale është interesante, megjithëse me vlera të pakta artistike. Brenda kornizës, anash saj dy shtylla me kapitele korintike është paraqitur në relief një skenë e lamtumirës së fundit. Në të majtë shihet një grua (e vdekura) është paraqitur e ulur mbi një fron në çastin e dhimbshëm të ndarjes nga të afërmit. Ajo është veshur me kiton e hi- mation, pjesa e kokës e dëmtuar. Përpara gjunjëve të saj qendron në këmbë një fi gurë gruaje edhe kjo me të njëjtën veshje, por edhe kësaj pjesa e portretit nuk i duket, e cila takon të vdekurën për t'i dhënë lamtumirën e fundit. Pranë saj një fi gurë tjetër e veshur me himation, por i mungon koka. Në të djathtë është paraqitur një burrë në këmbë, portreti jo i qartë, i punuar sipërfaqsor, pa i shquar tiparet. Poshtë fronit bust i një fëmije pak i paqartë, mund të jetë skllavi. Pjesa e poshtme e kornizës ku mbyllet skena është e dëmtuar, gjë që po të ishte e plotë mund të kishim vënë re ndonjë mbishkrim. Stela e varrit e përdorur në murin e absidës gjen paralele me një stelë varri të një familjeje ilire nga Apolonia e ndarë në tri plane, ku paraqiten nga lart-poshtë tre breza në lamtumirën e fundit. (Shih fi g.241, Neritan Ceka, Muzafer Korkuti, Arkeologjia, Libri Universitar, Tiranë, 1998, f.349) Mbi ko- rnizën e kësaj skulpture funerare punuar në relief një shqiponjë me krahë të ulura, në sqepin e saj një gjarpër. Një dukuri tjetër e sëndertizuar në monu- mente arkeologjike të një kohe të lashtë e dokumentuar në mbarë truallin ilir e më gjerë, është lufta e shqiponjës me gjarpërin. Shqiponja këtu, sipas mitologëve, përfaqë- son fuqinë e dritës, që lufton kundra fuqive të errësirës nëntokësore, e simbolizuar me gjarpërin. Gjarpëri përfaqëson botën nëntokësore, errësirën përtej varrit, hadin. (Jaho Brahaj, Flamuri i kombit shqiptar, origjina, lashtësia, Gjergj Fishta, Tiranë, 2007, f.12,13) Kult tjetër më i përhapur në Iliri ishte ai i dragoit (dracoi, draccena) – gjarpërit me të cilin mitologjia lidh emrin e ilirëve. Dëshmitë e këtij kulti përveç se e gjejmë në monedhat e Amantias dhe Bylisit e hasim edhe në arkitekturë, fi llimisht në kishat paleokristiane, në Paleokastër, ku simboli kryesor është gjarpëri, dhe në An- tigone ku simbole kryesore janë dragoi dhe gjarpëri. Paraqitja e këtij simboli vazhdoi pa ndërprerje deri në ditët tona. (Apollon Baçe, Vështrim mbi besimin dhe arkitek- turën e kultit tek ilirët “Monumentet” 2/1984, Mihal Duri, Tiranë, 1984, f.6,7) Hasja e këtij simboli në trajtën e gjarpërit të shtëpisë ose vitores, thuajse në tërë kra- hinat e vendit tonë dëshmon nga ana tjetër për një qëndresë ideologjike dhe për vazh- dimësinë etnike. (Apollon Baçe, Arkitektura e dy kishave paleokristiane dhe varreve në kështjellën në Paleokastër, “Monumentet” 15-16, 1978, Mihal Duri, Tiranë, 1978, f.82) Gjarpëri ishte mbrojtësi i vatrës familjare, kafsha ktonike më e rëndësishme e lidhur me kultin e stërgjyshërve dhe me kom- pleksin magjik-fetar të pjellorisë së tokës e të gruas. Kulti i kësaj kafshe mistike dokumentohet në radhë të parë nga burimet historike. (Aleksandar Stip- çeviç, Simbolizëm ilir e sim- bolizëm shqiptar, “Studime Historike” 2-1973, Mihal Duri, Tiranë, 1973, f.132) Natyrisht, që gjatë studimit dhe zbërthimit të simboleve ilire shohim kuptime të cak- tuara, magjike, kultike. Ilirët qëndrojnë në krye të historisë jo vetëm të Sh- qipërisë, po edhe të popullit shqiptar. Shqiptarët jetuan e punuan gjatë shekujve mbi një bazë antike, si trashëgimtarë e vazhdues të saj në plan të ri e më të lartë. Ilirët e kultura e tyre janë një nga faktorët që kanë përcaktuar trashëgiminë historike e kulturale të shqiptarëve të sotëm. (Aleks Buda, Ilirët e jugut si problem i historiografi së, “Studime Historike” 3-1972, Mihal Duri, Tiranë, 1972, f. 7). Stelë varri ilire
11E diel, 10 mars 2013 SOCIALE Për më shumë informacion na vizitoni në faqen tonë të website: www.MerrJep.al Tregu më i madh në Shqipëri për shit-blerje Blije atë që të duhet! Shite atë që nuk të duhet! SHITET: HTC INSPIRE 4G Me aksesorët dhe kutinë e vetë. Për kontakt në : kreshnikxhaxho@yahoo.com http://www.facebook.com/pages/KOMPJUTERA-dhe- SMARTPHONE-PER-SHITJE/103405726415189 SHITEN: 16 KOMPJUTERA TË KOMPLETUAR Tavolina+karrige+kufje+kamera kompjuterat janë në gjendje shumë të mirë të markës IBM me ekrane të markes LG. Janë plotësisht funksionale. Mund të përdoren për internet caffe ose call center ose për ambjente familjare dhe zyra. Me të gjitha aksesorët përfshirë tavolinë dhe karrige. Çmimi është 190 euro për copë. Të interesuarit të dërgojnë sms në nr 0697687357 SHITET: PLAYSTATION 2 Shitet ps2 slim pothuajse i ri. I përdorur për shumë pak kohë. I pajisur me një levë, fi shat dhe dy lojra orgjinale. Telefon: 0694874597 Mbi 100 fëmijë janë dhunuar gjatë vitit 2012 LAJME SHKURT Familjarët: Vdiq nga i ftohti, kushte të këqija Ngjarja e ndodhur 5 ditë më parë, dje u zbulua nga media Vdes foshnja rome Avokati: Gjenetike Lajmi Një fëmijë 3 ja- vësh, ka vdekur para pak ditësh në zonën e Shkozës, në Tiranë. Arsyet e vdekjes së tij ende nuk bëhen të qarta. Sipas familjarëve fëmija ka vdekur nga i ftohti. Ndërsa sipas Avokatit të Po- pullit, mendohet të ketë vdekur nga një problem gjenetik. TIRANE Ministria e Shëndetësisë Për vitin 2012 vdekshmëria foshnjore ka qenë 7.8 për mijë UNICEF Sipas një raporti të fundit të UNICEF në Shqipëri vdesin 300 fëmijë në vit nga mosushqyerja e mirë e tyre. Keqush- qyerja sjell 1/3 e vdekjeve tek fëmijët shqiptarë. Ekonomisë kombëtare shqiptare i kushton 100 milion dollarë, ndërsa për çdo dollar të investuar në lidhje me mirëushqyerjen shteti fi ton 16 dollarë. Pra kostoja e parandalimit sjell fi tim 300 fëmijë Një fëmijë vetëm 3 javësh, ka vdekur në banesën e tij. Ngjarja e rëndë ka ndodhur pesë ditë më parë, në zonën e Shkozës në Tiranë. Ndërsa shkaqet e vdekjes së tij ende nuk janë bërë të qarta. Sipas famil- jarëve, fëmija ka vdekur si pasojë e të ftohtit. I ati i fëmijës tregon se fëmijën e kishin vizituar dy ditë më para se ai të vdiste dhe ai nuk kishte rezultuar me prob- leme shëndetësore. “ E vizit- uam dy ditë para se fëmija të vdiste. Aty na thanë, që është mirë dhe nuk ka probleme shëndetësore. Kur çohem në mëngjes, për tu bërë gati për të shkuar në punë, e pash fëmijën, por nuk i rashë në sy gruas që fëmija ka vdekur, sepse do trembej” tregon Ferdinand Berati babai i Kleo Beratit, fëmijës që nuk jeton më. Ndërsa e ëma e foshnjës me lot në sy tregon “Allahu na ruaj! Ndoshta ka vdekur edhe nga i ftohti. Se kur kam shkuar në spital për të lindur, nuk më kanë treguar gjë që është sëmurë. Sepse këtu po nuk pate lekë nuk të prek njeri me dorë” rrëfen Kozeta Berati. Në lidhje më vdekje e fëmijës vetëm 3 javësh, gazeta “Shqiptarja.com”, ka pyetur edhe Avokatin e Popullit, Igli Totozani, i cili shprehet se fëmija nuk ka vdekur nga i ftohti, po institucio- ni i avokatit është duke e vërtetuar këtë gjë. “Ne e kemi marrë si informacion dhe jemi duke e ndjekur si proces, sepse mendohet se fëmija të mos ketë vdekur nga i ftohti. Mendohet se ka vdekur për shkak të një prob- lemi gjenetik. Ne jemi duke e verifikuar, sepse nuk kemi informacion të saktë. Unë kam urdhër që kjo çështje të ndiqet dhe informacioni i parë që më ka ardhur është se nuk mendohet të ketë vdekur nga i ftohti” shpre- het Totozani. Më tej avokati shprehet se jemi duke pritur një përgjigje për këtë çështje dhe më pas do të flasim. “Ne nuk mund të flasim pa e sqaruar si çështje. Ne jemi duke pritur një përgjigje dhe pastaj do shprehemi. Nëse është një problem gjenetik është e kotë që të shpre- hemi” thotë Totozani. Më tej avokati shprehet se “Në fakt pavarësisht kushteve të vështira që ata kanë , nuk ishte shumë ftohtë ato ditë që ka vdekur fëmija. Nuk kanë qenë temperatura ngrice”. Kozeta Beratit vetëm një vit më parë i ka vdekur edhe një fëmijë tjetër tre muajsh. “Po të njëjtës grua i ka vdekur një fëmijë vitin që shkoi, me po të njëjtën moshë, pothu- ajse 3 muajsh” thotë Avokati i Popullit. Ndërsa Pëllumb Pipero, Drejtori i Politikave në Ministrinë e Shëndetësisë, në lidhje me vdekjen e fëmijës tre javësh shprehet se nuk ka asnjë informacion. Por duket se dhimbja për familjen Be- rati, nuk ka të ndalur, pasi kushtet në të cilat ata jetojnë janë të mjerueshme. “Kemi kushte të vështira, jetojmë duke mbledhur kanaçe” thotë Ferdinant Berati. Për kushtet e kësaj familje dhe të gjithë komunitetit rom, që jetojnë në Shkozë Avokati i Popullit shprehet se kushtet e të gjithë komunitetit rom në Shkozë janë të tmerrshme. Familja Berati, e cila jeton në kushte të mjerueshme dhe në skamje i bën apel institucioneve që të bëjnë diçka për këtë ko- munitet dhe konkretisht për familjen e tyre. Fëmijë të tjerë rrezikohen në këtë familje. Ndërsa në një familje tjetër në këto kushte është edhe një foshnje 7 ditëshe e cila rrezikon jetën. Edhe pse është premtuar shumë, kushtet vazhdojnë në të cilat jetojnë këto familje vazhdojnë të jenë ende të mjerueshme. Në muajin që sapo lamë pas ministri i Shëndetësisë Vangjel Tavo deklaroi, se në vend është ulur vdek- shmëria foshnjore. “Që nga viti 2005 deri në vitin 2012 mortaliteti neonatal ka ardhur duke u ulur, pikërisht në vitin 2012, mortaliteti është ulur në shifrën prej 7.8 për mijë, duke e bërë kështu vdekjen foshnjore njëshifrore, të krahasueshme me vende të zhvilluara, siç janë Franca, Gjermania, Spanja, Italia apo edhe vende të tjera” u shpreh Tavo. Ndërsa në vitin 2009, vdekshmëria foshnjore në vendin tonë ka qenë 14 vdekje, për 1000 lindje. Po në vitin 2009 vdekshmëria foshnjore në vendet e tjera të rajonit ka qenë më e ulët. Mbi 1000 fëmijë janë dhunuar seksualisht, fi zikisht dhe psikologjikisht gjatë vitit 2012 në vendin tonë. “Mbi 1000 fëmijë që janë asistuar nga Njësitë për Mbrojtjen e Fëmijëve. Problematikat e tyre kanë qenë nga më të ndryshmet, duke fi lluar nga problematika të regjistrimit të fëmijëve dhe të familjeve të tyre, fëmijë të abuzuar, fëmijë të dhunuar fi zikisht, seksualisht”- tha Miranda Pashaj, Drejtoreshë e Agjencisë Shtetërore të të Drejatve të Fëmijëve. Këto të dhëna janë bërë publike gjatë prezantimit të një studimi të kryer nga organizata, World Vision, mbi vlerësimin e punës së njësive për mbrojtjen e fëmijëve. Rein Dekker , Drejtor i Përgjithshëm i organizatës Word Vision, rrëfeu historinë e një fëmije të dhunuar nga babai i tij, i cili për shumë kohë u trajtua nga një staf mjekësh dhe psikologësh. Njësitë për Mbrojtjen e Fëmijëve, janë të shpërndara në të gjithë vendin. Në Shqipëri ka 125 qendra të tilla, nga 370 që duhet të ishin në total. Ngritja e këtyre qendrave në komuna dhe bashki është një detyrim ligjor. ■ Rikthehet sërish gripi te fëmijët Paqëndrueshmëria e motit, ka bërë që të rishfaqet gripi, ku më të prekur janë fëmijët e vegjël. Sipas mjekëve pediatër gripi është rikthyer edhe tek fëmijët që e kanë kaluar muaj më parë këtë gjendje. Ndërsa më shqetësuese është fakti se ky grip vazhdon me ditë të tëra dhe se temperatura e lartë zgjat. Pediatrët, thonë se ky moment është mjaft delikat dhe prindërit duhet të jenë mjaft të kujdesshëm me fëmijët. Por edhe nëse situ- ata qetësohet, me ardhjen e ditëve më të ngrohta, mjekja pediatre thotë se pasojat e një gripi janë më të mëdha sesa vetë momenti kur kalon këtë gjendje, pasi të vegjlit rrezikohen nga infeksione më të rënda. Ata këshillojnë prindërit të mos i çojnë fëmi- jët në kopshte ose çerdhe nëse ata janë me grip. ■ Italia, 15 mln euro për ndërmarrjet e vogla Një marrëveshje fi nanciare është nënshkruar ndërmjet ministrit të Financave Ridvan Bode dhe Drejtorit te Përgjithshëm të Artigian- cassa S.p.A., Vincenzo Mas- ciopinto, nëpërmjet së cilës akordohet një hua e butë me një shumë prej 15 milionë eurosh, e cila bën te mundur fi nancimin e Programit të Ndihmës së Integruar për Zhvillimin e Ndërmarrjeve të Vogla dhe të Mesme (NVM-eve) Shqiptare, i cili është një Program Strategjik i Qeverisë Shqiptare. Kjo është faza e dytë e këtij Pro- grami, objektivi i të cilit është të ndihmojë në rritjen ekono- mike të Shqipërisë nga pikë- pamja e integrimit në tregun e përbashkët europian, duke mbështetur zhvillimin e gjerë të sipërmarrjes vendase ■ Ura e Bunës drejt shkatërrimit E ndërtuar dy vite më parë, me një fond prej 7.2 milion dollarësh, akorduar nga qeveria shqiptare dhe Banka Islamike për Zhvillim, Ura e Re e Bunës vazhdon të dëmtohet. Fillimisht u demtua mekanizmi i hapjes së urës së re të Bunës duke përvetësuar rreth 50 metra linear kabllo elektrik dhe duke sjellë dëme të mëdha në funksionimin e pajisjeve komanduese të ndriçimit të urës, por edhe të mekanizmit hapës të saj. Burime zyrtare nga Bashkia Shkodër bëjnë të ditur se, shumë shpejt ura e re e Bunës do të merret në mbro- jtje nga policia e rendit. Ura është me gjatësi 275.5 metra, gjerësi 13.5 m, me dy korsi lëvizjeje për automjete, si dhe dy trotuare anësore më gjerësi 2 metra secili. Kozeta Berati, nëna e foshnjës
6 E diel, 10 mars 2013 POLITIKE PËRKUJTOHET 16 vjetori i vrasjes së anëtarit të PD së Përmetit Tomor Mullarajt. Bashkëshortja: Si ka mundësi gjithë këto vite nuk i kanë bërë ekspertizë trupit? PERMET NGA ANILA BASHA Familja: E vranë, s'donte të luftonte njerëzit e vet Flasin vëllai, bashkëshortja e fëmijët Gjinushi: “Mbi Berishën rëndon vrasja e Përmetit” Kreu i PSD akuzon kryeministrin se mbi të rëndojnë të gjitha vrasjet në Shqipëri, përfshirë 21 janarin Kreu i PSD Skënder Gjinushi thotë se mbi Berishën rëndon vrasja e Përmetit, 21 janari e çdo vrasjë në vend. “Marrëveshja e 9 marsit ishtë zgjidhje politike që iu dha krizës së shkaktuar nga vjedhja e votës në mënyrë masive më '96, e vjedhjes së parë të çdo fi timi kursimi e deri të pen- sioneve nëpërmjet skemës së pirami- dave që drejtoheshin nga ish-presidenti Berisha e ish ministri i Bode. Piramidat janë veprimi më i papërgjegjshëm që çuditi mbarë Evropën ku 1-2 miliardë USD u keqpërdorën e vajtën në xhepat e pushtetarëve e horrave të tyre”, deklaroi Gjinushi për gazetën “Shqiptarja.com”. “Pikërisht këtë pakënaqësi popullore që erdhi nga mashtrimi i madh, këta hajdutë kanë kurajon ta quajnë rebelim komunist. Këtë vjedhje, Saliu kërkon ta justifi kojë me rebelime, terma të njejta që janë bërë të njohura për shqiptaret, i përdori dhe për 21 janarin. Pra sa herë e kapin me presh në dorë, preshi është miliardash jo presh Lushnje, ai e akuzon popullin për rebelime, puçe me çadra etj”, tha kreu i PSD. Gjinushi akuzon Berishën se “si më 21 janar dhe më 9 mars për të imponuar paktin vrau 7 të pafajshëm në Përmet çështje që s'është hetuar e gjykuar kurrë. Ai merret me zbardhjen e masakrës së Cerrikut që e provokoi vetë me gardën mercenare dhe mbulon krimin e Përmetit, sikurse po ndodh me 21 janarin”. Për të, 9 marsi duhet kuj- tuar si marrëveshje që ishte normale në një shoqerinë normale, por që rezulton fatale në kushtet kur bëhet me Sali Berishën. “Çdo njeri normal në Shqipëri duhet të kuptoje se ka të bëjë me të njëjtin regjim, individ, që atëherë vodhi me piramidat për të marrë pushtetin ekonomik, sot vjedh nepërmjet Kesh, ku shqiptarët kanë humbur 1 miliardë euro sipas vetë qeverisë etj. U la shqiptarëve borxh, atëherë 1.2 miliardë të piramidave, tani borxhi ka shkuar 68% ku faturat janë po të rënda sa më ‘97. Vetëm shkatërron dhe rrënon. Ndaj mar- rëveshja ishte një zgjidhje të për- kohshme, jo përhershme sepse nuk u shoqërua me largimin e Berishës. Mbi Berishën rëndon vrasja e Përmetit, 21 janarit e çdo vrasje në këtë vend”, akuzon Gjinushi. Në qendër të Përmetit, si çdo vit në datën 9 mars, fi llon rituali i përvitshëm në nderim të To- mor Mullarajt, mësuesit të gjimnazit të Përmetit, i cili u vra, (nuk dihet deri tani se nga kush) në 9 mars të vitit 1997. Pas vendosjes së kurorave me lule në obeliskun e zi për Dëshmorin Tomor Mullaraj, të afërmit, u drejtuan në Kafe Hotel “Përmeti” në qendër të qytetit. Hyra vrullshëm dhe në krye të tavolinës pashë kryetarin e Bashkisë së Përmetit Gilberto Jaçe. Djaloshi 39-vjeçar, është kthyer në një per- sonazh mediatik kohët e fundit, sa për mungesën e fondeve, sa për mos- dhënien e rrogave...I pari që deklaroi se do t'i vinte drynin Bashkisë. Përshëndetje, jam gazetare. Kam ardhur nga Tirana. Kam ardhur të shkruaj diçka rreth ngjarjes së 9 mar- sit 1997 në Përmet, dhe kësaj përku- jtimoreje të përvitshme që ju bëni... Në tavolinë bie heshtja. I vëllai i Tomorrit, Ylli, që gjendet krah kry- etarit të Bashkisë, më fton të ulem në tryezën ku ka gati 20 vetë, të rinj e të vjetër. Në tavolinë bie heshtja. Ata njerëz, janë të zhgënjyer nga media dhe çfarë është shkruar për Tomorrin. U ndjeva paksa në siklet. Do të më duhet të hapja një plagë, për të cilën shumë kemi dëgjuar. Asnjë nga ne nuk e kemi jetuar. Populli i Përmetit po. Kthej sytë të gjej bashkëshorten e Tomorrit. Ajo ishte aty, mes vëllait të ish bashkëshortit dhe kunatit. Krah meje ishte djali i Tomorrit. Vazhdonte studimet e larta në Tiranë në Universitet për inxhinieri elektronike. Përballë meje qëndronte vajza e tij, vazhdonte studimet për mjekësi në Tiranë. Bashkëshortja, Mjaftore Mullaraj, qëndronte aty fillimisht pa folur. Duke më parë në mënyrë të kohëpas- kohshme me sytë e vegjël zhbirilues, ndoshta edhe me ndjenjën pozitive kur më tha pak më vonë se më ndiqte në biseda televizive. Ajo që e dinim dhe e kishim mësuar më parë, por që u përmend edhe në tryezën e djeshme përkujtimore ishte fakti se Tomorri ishte në strukturat e Partisë Demokratike. Mësuesi i gjimnazit të Pogradecit ishte thirrur paraditen e 9 marsit 1997 në një mbledhje në zyrat ku sot është bashkia. Kishte shumë njerëz të tjerë me të. “E vranë aty. Vetëm atë vranë për momentin. Trupin ia lanë mes të zy- rave. Kush e vrau. Ku ishin këta shok të tij që e lanë të shtrirë në dysheme dhe ikën nga sytë këmbët” thotë Athi- naja, kunata e tij, gruaja e Yllit, vëllait të Tomorrit, një burrë që po i afroj të 70-ave, me syze, disi i bëshëm, që rrinte në krye të tavolinës. “Epo ku dihej në atë moment se kush e qëlloi. Aty plumbat vinin nga të gjitha anët. Njerëzit po mendonin sesi të shpëtonin kokën”, kthehet dikush në të majtën time, që ishte po i fi sit. “Moj vajzë, vazhdon Athinaja, ti nuk e ke idenë se çfarë ndodhi atë ditë. Ky bulevardi në qendër të Përmetit u mbush plot me plumba kallashnikovi. Kush po qëllonte dhe çpo bëhej. Va- jza në atë kohë ishte 9 vjeç, ja kjo që shikon këtu krah meje. Së bashku me të vëllain shkuan te rajoni i policisë për të parë e për të gjetur babain, të cilin nuk e mendonin fare se mund ta kishin vrarë. E ai ishte i shtrirë në mes të dyshemesë, e këta shkonin në rajonin e policisë”, rikthen memorjen Athinaja. “Dhe nuk mund ta marrësh me mend. E gjetëm atje. E morëm trupin e tij. E çuam në shtëpi. Hapëm dyert e mortit dhe arkivolin e kishim në mes të shtëpisë. Por ç'të thuash e ç'të dëgjosh. Na erdhi njoftimi se do të sulmohej Përmeti. E kemi lënë arkivolin aty. Morëm rrugët të gjithë. Iu ngjitëm malit. E lamë aty. Ç'të të themi moj vajzë”. E ndërsa dëgjoje që familjarët rikthenin në kujtesë atë që kishte ndodhur 16 vite më parë, në trup të hynin mornica, duke e ditur ngjarjen e atëhershme. U tha se po sulmohej qyteti, e çdo banor i atij qyteti të qetë, mori malet për të ikur nga sytë këmbët. Kush po i sulmonte? I vëllai i Tomorrit Ylli, ndërhyn në bisedë. “Nuk dua të jap intervista. Po ti e di se kush e bëri? Më bën një pyetje që sigurisht mbante përsipër edhe habinë time. “Menjëherë sa erdhi ngjarja më erdhi një gazetar grek. Dhe vjen drejt meje e kërkon intervistë për vrasjen e vëllait tim. I kthehem menjëherë: Mor maskara, po si e more vesh ti që në Përmet, këtu në mes të maleve, ku gjithçka është në qetësinë e tij do të vritej dikush? M'u shporr nga sytë këmbët. Ja, këtë i thashë gazetarit grek” tregon Ylli, në sytë dhe tonin e zërit të të cilit ndjehet një lloj urrejtje, sikur e gjithë ajo që ka ndodhur në vitin 1997, të jetë frymëzuar dhe in- spiruar nga grekët. “Më pas erdhën shumë nga Tirana. Na thoshin se kishin marrë urdhër të mbronin Përmetin se do ta pushtonte greku. I kishin hipur në kamionë të mëdhenj, nga një copë bukë e gjysëm qepe dhe i nisën këtej. I pyetëm se kush ua kishte thënë këtë gjë. Ata ngrinin supet” kujton edhe Gilberto Jaçe, kryetari i Bashkisë. Vajza e Tomorrit, që dukej se do të bëhej një mjeke shumë e vendosur, ishte shumë e habitur sesi atë ditë, por edhe të nesërmen, media e Tiranës, apo e Shqipërisë nuk kishte shkruar asnjë fjalë rreth kësaj ngjarje. Për vrasjen e tij, shkruan vetëm mediat ndërkombëtare. Aty ndërhyn edhe bashkëshortja e tij, Mjaftorja: Si shp- jegohet, që as në datën 9, as në datën 10 mars 1997, por as më vonë në atë kohë, për vrasjen e Tomorrit brenda asaj salle nuk shkrojti asnjë gazetë. E për më tepër, e beson: si mund të mos kryhet asnjëherë autopsia. Pse nuk është bërë asnjëherë autopsia e trupit të tij? Se as e majta e as e djathta nuk duan të zbardhin se çfarë ka ndodhur mesditën e 9 marsit në Përmet. Ja kjo është” thotë Mjaftorja, e dërrmuar duke kujtuar gjithmonë të njëjtat episode, ndërsa përvit bën të njëjtin ritual pasi u largua përfundimisht nga Përmeti: merr fëmijët, i hipën autobuzit, dhe kthehet në Përmet, te Obelisku i Zi, për të vendosur kurorën me lule. Athinaja, e cila është pak më në moshë dhe i ka sikur t'i kishte kaluar dje ato ngjarje, jep verdiktin për- fundimtar. “Atë e vranë se i thanë të armatose- shin e të luftonin kundër njerëzve të vet. Tomorri kundërshtoi sesi mund të ngrinte armë ndaj njerëzve të Përmet- it. Të gjithë në atë sallë shpëtuan. Vetëm Tomorri u vra. Ja kjo është”. Familja është e zhgënjyer. S'ka shpresë se do t'i jepet zgjidhje ndon- jëherë ngjarjes, nuk mendojnë se ndonjëherë do të dalë në shesh e vërte- ta. Dhe pas ngjarjeve të tmerrshme të 1997, shofi n dhe kujtojnë, e ndjejnë keqardhje, për ngjarjen e Gërdecit, për viktimat, për të cilat mund të thonë se do kenë të njëjtin fat; e mandej kalo- jnë te tragjedia e 21 janarit, te katër viktimat që u vranë në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit”. Duket se u ka humbur shpresa se një ditë e vërteta do të dalë në shesh. dossier ‘97 NË FOTO: Obelisku në qendër të Përmetit ditën e djeshme (majtas) Foto nga trazirat e vitit 1997
4 E diel, 10 mars 2013 POLITIKE ISH-KRYEMINISTRI Për përzgjedhjen e kandidatëve për deputetë Aleksandër Meksi thotë se duhet të bëhet sipas parimit “një anëtar, një votë”. Partitë po e aplikojnë këtë mënyrë për zgjedhjen e liderit dhe krerëve vendorë. intervista Meksi: Kandidatët t'i zgjedhë baza Ish-kreu i qeverisë në periudhën ‘92-‘96 thotë se përzgjedhja e kandidatëve nga baza eviton përçarjen brenda saj. Akuza: Të kthehet mazhoritari me proporcional të korrektuar. Kupolat drejtuese partiake, autokrate Lajmi Aleksandër Meksi ish-kreu i qeverisë demokrate në fi llimvitet '90 thotë se për të shmangur përplasjet brenda partive respektive duhet zgjedhje nga baza të kandi- datëve. Ai nënvizon se duhet rikthyer sistemi mazhoritar me proporcional të korrektuar siç ka qënë. TIRANE JAKIN MARENA Ish-kryeministri Aleksandër Meksi në një intervistë për gazetën “Sh-qiptarja.com” fl et për përzgjedhjen e kandidatëve për deputetë. Kjo periudhë është piku i evidentimit e përzgjedhjes së kandidatëve për deputetë. Cila mendoni se duhet të jetë mënyra e përzgjedhjes? Kam thënë gjithnjë, se “pa parti të demokratizuara nuk ka për të pasur kurrë një Shqipëri demokra- tike”. Në momentin kur filluan të ç'demokratizohen partitë, tranzicioni nuk u përmbyll dhe vazhdon të zvar- ritet. Do zvarritet mundësisht deri kur të na fusin me zor, dhe pa dëshirën e partive në Evropë, sepse atëherë do të na vënë dhe kushte. Problemi është i tillë: Demokracia është pjesëmarrje dhe transparencë. Pjesëmarrje do të thotë që secili prej nesh, pra anëtarët e partive, qytetarët e Republikës të na dëgjohet zëri për qeverisje, që është vota. Janë gjithashtu dhe demonstra- tat, protestat, referendumet që nuk duhen ndaluar. Pra duhen votime të lira dhe të ndershme, por jo vetëm të lira. Sepse votimet mund të bëhen të lira pasi të lënë lirisht të votosh, por, pastaj i numërojnë siç ua do qe- jfi atyre, me k o m i s i o n e politike vetëm të tyret e me sisteme elektorale të përçudnu- ara, që kushtëzojnë apo deformojnë vullnetin e zgjedhësve. Jam shprehur në mënyrë mjaft të qartë edhe në media se ky sistem elektoral nuk është aspak demokratik, madje po huazoj një nga vërejtjet që iu bënë dhe nga e djathta italiane sistemit me lista të mbyllura në Itali, që partitë e atjeshme e pranuan dhe vetë se është i turpshëm. Ti më ke zënë peng mua, aq më tepër kur në Shqipëri ka të majtë e të djathtë me rrënjë të thella historike, e për më tepër me inate dhe përkatësi grupesh dhe po ta shohësh po ndizet sherri në mënyrë që ata që janë kundër palës tjetër të votojnë për ty. Këtë e bëjnë të dy palët krahas parullës absurde “votoni të keqen më të vogël” . Po përzgjedhja...? Përzgjedhja e njerëzve duhet të jetë e tillë që ne të dimë se për kë votojmë, që ti kërkojmë llogari nesër dhe ndoshta të mos e votojmë më atë individ. Sigurisht që kur i japim votën kandidatit të një partie, në një farë mënyrë një pjesë e mirë e votave janë dhënë për partinë. Domethënë, partia ka të drejtë të mbrojë një pjesë të njerëzve kryesorë të saj, ti vendosë në krye të listave të qarqeve, sigurisht në një masë që për mendimin tim nuk duhet të kapërcejë 15% që mund të jenë 20-22 njerëz. Pra në pesë qarqet e vogla nga një njeri në krye të listave, në gjashtë qar- qet e tjera që kanë mbi 10 mandate dy njerëz e shumta në krye të listës dhe në Tiranë nga 3-5 njerëz në k r y e t ë listës do ishte më se normale. Të tjerët që pasojnë listën duhet t'i zgjed- hë sipas parimit “një anëtar një votë” me listë preferenciale të gjejnë vetë mënyrën se si e duan. Sepse nuk mund ta bësh siç mund ta ketë Italia, që votojnë jo vetëm të anëtarësuarit në parti që kanë paguar kuotizacionin e vitit, por dhe militantët e mbështetësit, pasi në Shqipëri do shkonin të gjithë të djathtët të votonin më të këqijtë e të majtëve, dhe të gjithë të majtët më të këqijtë e të djathtëve. Në Shqipëri tërë partia duke shfrytëzuar database-t e anëtarësisë, listat e kuotizacioneve, të votojnë për kandidatët për deputetë. Po cilët duhet të vihen në lista....? Për mendimin tim përderisa jemi ende në hapat e para të funksionimit demokratik të partive, në listë për t'u votuar duhet të jenë ata që propozojnë konferencat lokale, ata që mendon Kryesia (veçmas atij 15% që ne folëm më lart), si dhe detyrimisht dhe ata që vetëshpallen kandidatë. Në listat sipas qarqeve duhet të jenë kandidatë dhe deputetët aktualë. Kjo është një mënyrë për të parë nëse është vlerësuar puna e tyre apo jo. Votimi sipas qarqeve nga anëtarësia, pra vendosja në radhë e tyre, duhet bërë në të njëjtën ditë, me parimin demokratik një anëtarë një votë. Cili është përfi timi? E para, mënjanon përçarjen brenda partisë, pasi janë përzgjedhur nga anëtarësia. Dhe në Shqipëri bërthama e elektoratit që të voton në zgjedhje është anëtarësia. Së dyti, kontrollojnë ata që kanë qenë më përpara të zgjedhur. Së treti, kryesia e partisë njerëzit e rëndësishëm të saj 20-22 vota i ka të siguruara në krye të listave për çdo qark. Madje janë shumë, pasi në Greqi vetëm 10 veta janë ata që s'bëhen me vota preferenciale. Sigurisht unë fl as për ligjin aktual zgjedhor. Është një gjë që bëhet, pasi brenda marsit mund të re- alizohen konferencat dhe deri më 10 prill mund të votohet. Kryesia është ajo që e mbikëqyr tërë procesin me të deleguarit e saj, duke pasur tërë mundësitë për të realizuar një përzgjedhje pa presione dhe pa qejfmbetje, ata që do të garojnë në çdo qark. Nuk besoj se mund të ketë probleme pasi do të jenë dhe vetë kandidatët që mbikëqyrin procesin. Në këtë mënyrë bëhen listat e dala nga votimi në bazë, nga ata që janë njerëzit më të rëndë- sishëm të kryesisë, dhe të gjitha këto garantojnë evitimin e përçarjes brenda partisë dhe garantohet pjesëmarrja re- ale e elektoratit dhe ajo që është më e rëndësishme garantohet dhe kontrolli mbi të zgjedhurit e mëparshëm. Ky ka qenë një problem që mua më ka preokupuar gjithnjë. Në fillim në PD kur votonim Këshillin Kombëtar duhej të kishte njëherë e gjysmë sa anëtarët kur rivotohej e duhej të ishin në listë të gjithë anëtarët e këshillit ekzistues. Vota pastaj i seleksiononte. Ky rregull u shkel në ‘96 duke na zënë peng se ishim në prag zgjedhjesh. Pa këto rregulla partia pëson një frakturë e ka copëzime, dhe sistemi aktual zgjedhor u bë pikërisht për të zënë peng partitë, për të zënë peng kandidatët që s'kanë ku venë, sepse tentohet drejt dypolarizimit politik. Për të siguruar rinovimin e aparatit drejtues të shtetit mund të mos lejohet kandidimi(veç atyre 20-22- ve) i personave që kanë qenë për tre mandate deputetë. Me qenë se Kodi Zgjedhor imponon patjetër koalicione të mëdha si e mendoni daljen në skenë të disa partive të reja dhe fatin e tyre? Gjithnjë do të ketë parti që dalin jashtë nga koalicionet apo parti të reja. Prandaj, duke shpresuar se pas zgjedhjeve ky Kod Elektoral do të ndryshojë në mënyrë që njerëzit të votojnë njëherazi për partinë dhe kandidatin, të mos ketë transferime votash. Zgjedhjet të jenë me dy raun- de, në mënyrë që të jenë më të sigurtë që e duan me të vërtetë këtë njeri e kjo realizohet duke pasur një sistem zgjedhor të ngjashëm me atë të viteve 1992-2001 që garantonte zgjedhjen e 100 deputetëve drejtpërdrejtë por dhe korrektimi kombëtar për 40 deputetët e tjerë, duke bërë që votat e partisë të mos humbin. Sidoqoftë problemi ka vend për diskutime e ndryshime. Koalicionet partiake vërtetë që shpre- hin vullnetin e popullit por, ky Kod i nxjerr partitë e vogla jashtë loje në shumicën e rretheve dhe votat shkojnë te partitë e mëdha. Kjo nuk është e rregullt. Fakti që dhe vërejtja që u bë dy vjet më parë nga partitë e vogla kur kërkohej korrektimi kombëtar nuk u realizua, tregoi se dy partitë e mëdha s'kërkojnë të ketë të tjerë veç tyre. Me bie ndërmend një shkrim që ishte “As me Salën dhe as me Edin” në këto gazetat on-line që me sa duket shkruesi është frymëzuar nga një parullë e vjetër në mos gabohem “as me pashën as me beun” në Elbasan në vitet ‘20, për treguar që në politikë tentohen rrugë nga më të ndryshme, dhe kjo është një mënyrë e selek- sionimit të partive dhe programeve e domosdoshme në demokraci. Dhe kjo është arsyeja që ata kërkojnë shmangien e partive politike të tjera apo të një Poli të tretë, sidomos kur punët shkojnë shumë keq. Deri më tani ka ankesa për çështjen e garancisë për zgjed- hje të lira dhe të ndershme. Mendoni se kjo qeveri mund të bëjë zgjedhje të mira? Rezultati do të jetë aq i drejtë sa e lejon sistemi elektoral. Mënyra është e njëjtë me atë që përdorën vite më parë socialistët, pasi këto mënyra nuk kanë fi lluar në 2005 por kanë qenë dhe në 2001. Sepse veç “Dushkut” dhe Gjykata Kushtetuese ka emëruar deputetë në vitin 2001. Por dhe sot ata që në Tiranë janë 15 të parët janë të emëruar nga kryetari i partisë, si nga njëra ashtu dhe nga tjetra. Madje po shohim se asnjë nga partitë e tjera nuk e ka bërë atë që ne folëm më lart por do kemi kandi- datë të emëruar nga Kryesi të vetemëruara. Pra njëra mënyrë e përzgjedhjes së kan- didatëve është demokratike, ndërsa mënyra tjetër është autokraci. Mënyra jonë e përzgjedhjes së kandidatëve është puro autokratike, që tregon se kupola drejtuese apo çeta e tyre të themi, mendojnë se autoritarizmi bie demokraci dhe përparim. Ata qofshin. Unë mendoj krejt të kundërtën, që autoritarizmi nuk bie as demokraci as përparim. Dhe me 1-2% të rritjes së GDP vjetore që po “lulëzon” në Shqipëri, po ecim me hapim e breshkës, dhe ne nuk hyjmë në Evropë, nuk kapim as vendin e fundit në BE dhe kam bindjen e thellë se me autoritarizëm dhe pa demokraci do jemi gjatë këtu ku jemi. NË FOTO: Kryeministri Sali Berisha dhe ambasadori ynë në Uashington Gilbert Galanxhi dalë në 20 shtator 2011 në SHBA “Partia ka të drejtë të mbrojë një pjesë të njerëzve kryesorë të saj, t'i vendosë në krye të listave të qarqeve, sigurisht në një masë që për mendimin tim nuk duhet të kapërcejë 15% që mund të jenë 20-22 njerëz”
Familja: S'donte luftë me njerëzit e vet Në qendër të Përmetit, si çdo vit në datën 9 mars, fi llon rituali i përvitshëm në nderim të Tomor Mullarajt, mësuesit të gjimnazit të Përmetit, i cili u vra, (nuk dihet deri tani se nga kush) në 9 mars të vitit 1997. Pas vendosjes së... ANILA BASHA PERMET STUDIMI SUPLEMENTI “RILINDASI” ► Faqe 8-9 ► Faqe 13-20 Agenda: Ja të dhënat për punësim e investime “Taksa e sheshtë, asnjë përfitim” Klerikët shqiptarë të mesjetës në arkivën e Dubrovnikut VRASJA E 9 MARSIT 1996 LEKË 30 SHQIPTARJA.com + Suplementi “RILINDASI” VITI III - NR. 56 E diel, 10-03-2013 Zbulimet befasuese të shekullit të 14-të për arratisjet e bujshme Ceremonia për ish-anëtarin e PD. Gjinushi: Marrëveshja e 9 marsit, gabim i madh AKUZA E MPJ: NUK KEMI FONDE AS PER MINISTRINE SKANDALI NE DIPLOMACI/ Pas letrës së ambasadorit Galanxhi dalin të tjera detaje Koment “Ministrat e tjerë shoqërohen me 7 vetë në takime, yni vetëm nga Sekretari i Përgjithshëm”. Diplomatët: Riadi, më shumë fonde se SHBA. MPJ: Kjo nuk është e vërtetë, ambasada në Riad me qira Altina lë lojën Jonida do bëjë operacion gjoksin banorët s'e dinë Aleksandër Meksi: Kandidatët e partive politike t'i zgjedhë baza Elbasan, avokati i “sherrit”: Nuk e shkarkova unë gjykatësin Karkini BIG BROTHER PAS KLD-së INTERVISTA ► Faqe 21 ► Faqe 10 ► Faqe 4 ► Faqe 6 Fjalëkryqet e fundit nga ► Faqe 23 Kadri Vokopola Para disa ditës një studjues i politikës m'u afrua me synimin që të bënim një studim të thelluar shkencor të PD-së. Me mirësjellje e refuzova duke i thënë se kisha në duar një projekt tjetër. E vërteta është se kam në duar një projekt tjetër, por edhe se nuk desha të merrem me një projekt që nuk pasqyron të vërtetën, thjesht sepse jam i bindur që paraqitja e PD dhe realiteti janë dy gjëra të ndryshme. Edhe më shumë se kaq, PD që është sot nuk do të jetë e njëjtë me PD mbas zgjed- hjeve. I thashë se ky fenomen që do të ndodhë mbas një momenti kritik si zgjedhjet don studjuar dhe analizuar me kujdes dhe nuk zgjidhet me një pyetësor e me përgjigje telefonike që do të jenë të... Në dorë të kujt do të mbetet PD? ► vijon në faqe 12 NGA SHINASI RAMA ► Faqe 2-3 RIVALITETI PAS SONDAZHIT Erjon Braçe: Përgëzoj Gjonin, Edin dhe Fidelin për votat e shumta Gjoni: Pse mora më shumë vota se Rama TIRANE JAKIN MARENA Deputeti socialist Ilir Gjoni ka falenderuar përmes profilit të tij në rrjetin social Facebook të gjithë ata të cilët dhanë mbështetjen e... NË FOTO: Kryeministri Sali Berisha dhe ambasadori ynë në Uashington Gilbert Galanxhi dalë në 20 shtator 2011 në SHBA (djathtas) Letra që ambasadori Galanxhi i ka dërguar ministrisë së Jashtme FAQE 4-5
23E diel, 10 mars 2013 FJALEKRYQI SPORTIV FJALEKRYQI PA SKEME IPR S K HORIZONTAL 1. Një libër hartash. -Motra e Kolë Idromenos. -Fillojnë ndeshjen. -Pak latinisht. 2. Qe mbret i ostrogotëve. -Cubat pa kufi j. 3. Ekstreme në litar. -U kompozua nga Mascagni. -Një dëmtim i sportistit 4. Eshtë porosia e fundit. -Eshtë thyerje për ortopedin. 5. Rafael tenist. -Eshtë për këmbsorët. -Inicialet e Morvia-s. 6. Një atklet pa ekstreme. -Janë më shumë se kërkesa. 7. Eshtë tokë... e Shqipërisë -Kush është... është shumë i lodhur. 8. Gjysmë krisme. -Eshtë llahtar. -Eshtë anestetik 9. Diftong në teori. -U shkrua nga Sartre. -Gjysmë gotike. 7. Një vel mjegulle. -Nuk tregohet nga frikacaku. 8. Inicialet e Kokoschka piktor. -Mund të jenë karmelitanë të tillë -Kufi zojë rastet. 9. Në kokë të nuses. -Rrotullohet në dinamo. -Dy asa. 10. ... Girl, sukses i Madonna-s. 11. Eshtë kope ujqërish. -Eshtë Au në tabelë. 12. Një nivel rakete. -Pak sportivitet. 13. Janë fenomene. -Institucione Botuese Tiranë. 14. Mund të jenë minerale. -Zoti i italianëve. 15. Një Altin ish-mesfushor. -Kush është... është veshur chic 16. Eshtë kujdesi i babait. 17. Fatih trainer. -Ndizet për të shpërthyer dinamitin. S A G P L O T E S I S H T P M E L O D R A M A K I K I I R A N I A N E F G B A R R I N G O G I N F O R M A T A M O I G R E P I O N I E R E T I Z S J R K A R T O M A N T E D I T M E K R A V A T A A T O T O E N K E N A Q E S I T E N E R T I L A S N K A T P I E T O A O H A R A E R O S T I N D A R I D E I T A E K A H E K A T O M B A F E T A R PËRGJIGJA E FJALEKRYQIT PA SKEME S P F U T B O L L I V I S L A A R L I K A T A B G A R A E N M A Z R E K U E M I L M A T D I D I E R D R O G B A S A S M A R I O G O M E Z I N C E R L E V E U R A T I N K L E D I L M O S E R L I E L I D I M R R E K O D E N S E T A R M A N D O PËRGJIGJE E NUMRIT TË KALUAR D A M A S A L L A I K S T O T A L O R A N E T A R E T E T E Z F A T A L I S T E K A P I L A R E T M P A R I M E I Z O T I E N D A S K O R A N K A I R O P E N E L I P T T P E A E M Z E E K A N A L I N A O T T O E G A M E T L R E F J A L E D I E DASHI DEMI BINJAKET MERI GAFORRJA LUANI VIRGJËRESHA PESHORJA AKREPI SHIGJETARI BRICJAPI UJORI PESHQIT Kadri Vokopola SHKRONJA E NJËJTË PËR NUMËR TË NJËJTË 3 5 1 6 2 1 17 6 10 3 2 11 10 16 13 4 8 10 11 4 2 8 9 7 6 2 12 5 13 10 1 7 13 1 3 10 1 2 13 10 1 9 11 9 17 12 7 10 11 4 9 1 11 9 5 4 7 11 6 14 7 8 10 5 9 7 15 5 8 17 2 17 14 8 4 8 10 7 9 10 8 4 12K 10 5 13 2 1 15 1 9 A 13 2 14 10 1 16 4 6 4 11L 4 12 9 7 10 7 10 13 5 4 I 3 10 7 9 8 10 ASTROLOGE - 0900 673 4000 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 DUHET TË NXINI 33 KUTI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 PËRGJIGJE E NUMRIT TË KALUAR PËRGJIGJA E FJALEKRYQIT SPORTIV HORIZONTAL 1. Fise pa fe. 2. Lippi trainer. 10. Fillojënë afër. 12. Eshtë bomber i famshëm afrikan. 14. Fitim pa kufi j. 16. Loja me games. 17. Futbollisti që thirret “Gaucho”. 24. Lance Armstrong. 25. Janë luftaraket si kung fu. 28. Personzhi në foto. 30. Fillojnë lojën. 31. Personazhi në foto. 33. Fillojnë sefte. 34. Eshtë sulmues i yni. 36. Ndërmarrje Ekonomike Sarandë. 37. Fillojnë nisjen. 38. Takohen më kufi j. 39. Një katror me sparring partner. 41. Gjysmë social. 42. Një Neptun i futbollit. 44. Mirë në qendër. 45. Hyrë në qendër. 46. Mazzola dikur as i Inter. VERTIKAL 1. Daja trainer. 2. Kështu përfundon sulmi. 3. Një ndeshje në kategorinë e parë. 4. Rifi llojnë nga kreu. 5. Fillojnë ceremoninë. 6. Mbyllin një tender. 7. Lind në kufi j. 8. Larguar në ekstreme. 9. Një rezultat i bardhë. 10. Balbo ish-bomber. 11. Eshtë vija e portës. 12. Qe skuadra e I lir Përnaskës. 13. Ekstremet e garës. 15. Ka tifozë shumë beratas. 18. Kristofori i Pallati 176. 19. Vritet nga espada. 20. Një pjesë e iluminizmit. 21. Ndërmarrje Ndërtimi Lokale. 22. Herrera që qe trainer. 23. Zanore për forume. 25. Fernando te Ferrari. 26. Një garë mes coëboys. 27. Ente Tregtare Sarandë. 29. Inicialet e Rohmer. 32. Thierry bomber. 35. Eshtë futbollist te Malaga. 39. Steiger aktor. 40. Në krye të grupit. 43. Kujdesen në ekstreme. nga zonjaH SUDOKUI KRIPTOGRAFUAR 10. Tommy Jones aktor. -I keni në dorë. -Eshtë ngritur në kujtim të dëshmorit. 11. Çahet me dritë. -Miku i Batman. 12. Dix që qe piktor. -Tapeti për judo. -Francesco te Roma. VERTIKAL 1. Janë garat në meeting. 2. Eshtë uji në llixha. -Janë pjesë për skenë. 3. Fillojnë lojën. -Bëhet për zakon. -Ente Rajonale Tiranë. 4. Dashurohet nga Nemorino. -Wolfe, detektivi i Rex Stout. 5. Jean aktor -Reparte Lokale Elbasan. 6. Një mund të jetë fetar. -Abati i Manon Lescaut. Sot do jetë një ditë më e këndshme dhe më e favori- zueshme përsa I përket ar- gëtimit daljeve fl erteve dhe veprimtarisë tuaj krijuese. Më së shumti do keni një ndikim të mirë tek fmijët si dhe do favorizoheni në cështje udhëtimi. Dita e sotme do jetë në vëmendjen tuaj si një ditë ku cështjet familjare do marrrin zgjidhje apo më mirë do keni mundësinë të jeni më të qetë në këtë drejtim.Ana eko- nomike shkon drejt një përmirësimi. Dita e sotme me sa duket ka shumë mundësi të jetë e mirë përsa I përket takime- ve kontakteve dhe planeve që mund të keni.Udhëtimet nuk mungojnë gjatë kësaj periudhe si edhe cështjet studimore apo tregëti ,tur- izëm e shkrime. Për ju sot dita do jetë më e favorizuar ana ekonomike si edhe cështje të punës. Ka mundësi të merrni rritje page apo të merren para- sysh kërkesat tuaja.Me të afërmit do vazhdoni të keni marrëdhënie të mira apo të merrni lajme të mira. Dita e sotme do sjell më shumë munsëai sin ë jetën personale ashtu edhe në cdo veprimtari tuajën. Hëna do jetë në shenjën tuaj duke ju bërë më të gë- zueshëm në një moment ku kishit filluar të ndje- heshit paksa të bllokuar. D i ta e so tme për ju ndoshta sjell kujtimet e mira të një dite më parë ku sodo që të jenë punët ju duhet ta keni kaluar mirë apo të keni qënë në shoqërinë e njerzve të dashur që ju kanë dhënë më shumë besim. Dita e sotme për shenjën tuaj me henën në shenjën e Luanit sjell pranë jush më shumë miq shokë apo të afërm të cilët ju ndi- hmojnë në realizimin e qëllimeve tuaja.Mund të ndjeheni pak të pasigurt në aspektin sentimental . Dita e sotme me hënën në shenjën e Luanit jus jell shanse për oferta të reja përsa I përket punës.Më mirë ndoshta do jetë edhe jeta perso- nale ku ju mund të ndjeni shkëlqimin dhe afrimitetin e partnerëve tuaj. Dita e sotme me hënën në shenjën e Luanit do sjell për shenjën tuaj disa cështje ekonomike të cilat do ju duhet ti shikoni me vëmendje.Mund të merrni edhe një lajm të mirë eko- nomik I cili vjen nga bash- kpunimet që mund të keni. Dita e sotme mbas shumë përpjekjesh do ju jap guxi- min të merrni vendime për një ndryshim që lidhet me punën apo me një investim që mund të shihet si një fi l- lim I ri në ecurinë e punëve tuajMund të merreni edhe me pamjen tuaj të jashtme. Dita e sotme nën ndikimin e hënës përball jush do jetë nën efektin e men- dimit që për të tjerët nuk keni bërë aq sa duhet dhe si rrjedhim tani ju duhet të bëni një përpjekje për të përmirësuar marrëd- hëniet Dita e sotme do sjell ndry- shime të mira në lidhje me planet tuaja.Keni ud- hëtime dhe takime të mira për cështje ligjore ao për kontrata të ndryshme.Në aspektin errotik do ndjeni afrimitetin e dikujt që pu- non me ju.
24 E diel, 10 mars 2013 Departamenti i Marketingut: Cel: +355696060419 marketing@shqiptarja.com Shpërndarja: Saimir Zenelaj cel : +355696060418 Ermal Kacaniku cel : +355696088847 • Alba Malltezi Drejtore e Përgjithshme e Free and Fair Media Group • Anila Basha Drejtore e Shqiptarja.com • Genc Kondi Zv.Kryeredaktor Politika: Jakin Marena Ekonomia: Genc Kondi Sociale: Esmeralda Keta Kulturë: Admirina Peçi Design: Altin Aliaj Genti Manelli Website: Suela Gera Indrit Maraku Redaksia: Rruga: “Dervish Hima” tre kullat, kulla e dytë-Tiranë. E-mail: redaksia@shqiptarja.com - Website: www.shqiptarja.com - Mobile: +355696060421 - Shtypur në shtypshkronjën: A.K shpk, Rruga 5 Maji, Tiranë LAJME NGA BOTA VALË UHF SATELITORTOKESORE KANALI 50KANALI 48 NË PREFEKTURAT: TIRANE - DURRES - LEZHE - FIER KANALI 158 Do na ndiqni në gjithë Shqipërinë, Maqedoni, Kosovë, Itali, Greqi GKH«Qs«SMHVsQWMHWsU«Ws«(XURSsV Do na ndiqni në gjithë Shqipërinë NË TELEVIZIONIN Origjina e Lajmit nga KASTRO ZIZO ■ Greqia, dokument në OKB për zonat ekonomike Greqia rinovon pretendimet mbi drejtat e veta për Zonat Ekonomike Ekskluzive (EEZ) dhe do të dërgojë në OKB një dokument zyrtar, ku përcaktohen koordinatat detare të vendit, sipas gazetës amerikane “Wall Street Journal”. Sipas gazetës, Athina po përpiqet të fitojë mbështetje nga kryeqytetet e tjera evropiane e në të njëjtën kohë promovon fushatën dip lomat ike në Kombet e Bashkuara, gjë që ka krijuar polemika me Ankaranë. Ajo synon përdorimin e 200 miljeve detare, duke pasur si bazë Konventën e OKB-së për të Drejtën e Detit, të cilën Turqia nuk e ka nënshkruar. ■ Egjipt, dënime me vdekje 21 tifozë të dhunshëm Gjykata egjiptiane e Apelit ka konfi rmuar dënimin me vdekje për 21 tifozët e përfshirë në përleshjet e dhunshme në stadiumin e Port Saidit, ku, gjatë një ndeshjeje, mbetën të vrarë më shumë se 70 persona në shkurt të 2012-s. Gjithashtu u morën vendime edhe për 52 të pandehur të tjerë në, përfshirë zyrtarë policorë. Disa prej tyre u dënuan me dënim të përjetshëm, ndërsa shefi i sigurisë në stadium u dënua me 15 vjet burg. ■ Kosovë-Serbi, nesër takimi i nivelit të lartë Baronesha Ashton do të impenjohet seriozisht javën e ardhshme për të zhbllokuar situatën në dialogun Beograd- Prishtinë. Nesër krerët e shtetit serb do të f luturojnë drejt Brukselit të ftuar nga Ashton, ndërkohë që tri ditë më vonë përfaqësuesja e lartë e BE-së do të shkojë vetë në Prishtinë për të folur me krerët e Republikës së Kosovës. ■ Qeveria e Athinës, pro ngritjes së xhamisë Kryeministr i grek Antonis Samaras nxit përfundimin e përgatitjeve për ndërtimin e xhamisë në kryeqytetin e Greqisë. Athina është i vetmi kryeqytet në Evropë që nuk ka një objekt kulti për myslimanët. Së shpejti do të shpallet tenderi për ndërtimin e objektit, me një kapacitet prej 350 vendesh dhe që do të kushtojë 846.000 euro. Deri më sot myslimanët i kryenin ritet fetare në mjedise të improvizuara. ■ Kenia, fi ton zgjedhjet i akuzuari për genocid Me një diferencë të vogël votash, Uhuru Kenyatta fitoi zgjedhjet presidenciale të zhvilluara gjatë ditës së hënë në Kenia, duke marrë 50,03% të votave. Kenyatta akuzohet nga Gjykata Ndërkombëtare Penale e Hagës për krime kundër njerëzimit. Pesë vjet më parë, më shumë se 1.200 njerëz janë vrarë dhe Kenyatta është akuzuar si organizator i dhunës, por këtë herë zgjedhjet ishin paqësore, duke fi tuar vlerësim nga vëzhguesit ndërkombëtarë. ■ Bullgaria u kërkon ndjesë hebrenjve për deportimet Bullgaria shprehu për herë të parë keqardhjen e saj zyrtare për 11 mijë hebrenjtë që u transferuan nga vend i në kampet e përqendrimit naziste, nga qeveria aleate e Sofjes gjatë Luftës së Dytë Botërore. Pothuajse të gjithë 11.343 hebrenjtë, që Sofja dorëzoi në duart e gjermanëve, u dërguan në kampet e vdekjes në Poloni dhe vetëm disa qindra i mbijetuan luftës.
.
|
Na vjen keq, por koha në dispozicion mbaroi.
Nëse jeni një përdorues i regjistruar, identifikohuni në pjesën e poshtëme djathtas.
|
|
|
Hyr në e-Shop dhe zbulo të gjitha ofertat tona
|
|
|
Po blini botimin e
10/03/2013
Me çmim
0,00
|
|
Rikërko fjalëkalimin!
Vendosni email-in e përdorur në momentin e regjistrimit,
të dhënat e identifikimit, do t'iu nisen sa më parë në mënyrë automatike në adresën tuaj.
Privacy Policy 2013
Mbrojtja e të dhënave personale
Gjatë lundrimit në faqe, në skedarët log të server-it ruhen të dhëna si adresa IP, data, koha dhe faqet e vizituara nga përdoruesi. Ne e përdorim informacionin që mbledhim për të matur numrin e vizitorëve që hapin seksione të ndryshme të faqes sonë të internetit, për të mësuar se cili është informacioni më i kërkuar dhe për të na ndihmuar ta bëjmë faqen tonë të internetit më të dobishme për vizitorët.
Të dhënat tuaja personale dhe informacioni i dhënë gjatë "Regjistrimit", ruhen në server në mënyrë anonime.
Informacionet që ruhen në server janë të sigurta dhe konfidenciale, nuk ju ofrohen palëve të treta (vetëm në rastet kur ju keni dhënë aprovimin në modulin e regjistrimit) dhe përdoren në përputhje të plotë me Ligjin nr.8517, datë 22.7.1999 - Për mbrojtjen e të dhënave personale.
Mbyll
|
